Un ano despois do lume en Maceda: a ferida do monte que non pecha

O incendio que arrasou 3.500 hectáreas na Serra de San Mamede segue moi presente na memoria e na paisaxe dos veciños de Maceda

Pasaron doce meses desde aquela noite de agosto na que o lume se desatou simultaneamente en varios puntos de Maceda, mais para quen vive do campo e da gandería a recuperación aínda parece un horizonte afastado. O que ocorreu na madrugada do 9 de agosto de 2025 non foi un incendio máis nunha terra afeita ao azoute das lapas: foi un punto de inflexión que puxo sobre a mesa preguntas incómodas sobre a prevención, o cambio climático e a viabilidade do mundo rural.

Unha paisaxe que tarda en renacer

A Serra de San Mamede, espazo natural protexido que forma parte do pulmón verde da provincia de Ourense, amosa aínda as cicatrices daquele lume. As 3.500 hectáreas calcinadas representan unha parte significativa da superficie municipal, mais o verdadeiro drama non está só nos números: está na lentitude coa que a natureza se recupera e na desesperanza de quen dela depende.

O monte baixo, os matogueiros e os pasteiros que constitúen a base da economía gandeira da comarca non volveron ser o que eran. Os gromos verdes que asoman entre a cinza son testemuño dunha resistencia natural, mais insuficientes para soster a actividade gandeira que durante xeracións modelou este territorio.

A gandería, no centro do debate

O sector primario de Maceda, eminentemente gandeiro, foi o máis golpeado. Centos de hectáreas de pastos desapareceron en cuestión de horas, deixando sen alimento a un número considerable de cabezas de gando e obrigando a moitos produtores a buscar alternativas custosas e, en moitos casos, insostibles.

A perda non é só económica: é tamén emocional. Para os gandeiros da zona, o monte non é un recurso explotable senón parte da súa identidade. Cada pedra, cada camiño, cada mancha de vexetación forma parte dunha paisaxe emocional que o lume borrou de golpe.

A situación reabriu o debate sobre a necesidade de políticas activas de prevención. A pregunta que flota no ambiente é recurrente: estase facendo o suficiente para evitar que traxedias como esta se repitan?

Cambio climático e lumes extremos

Un dos aspectos máis preocupantes que deixou este incendio é a constatación de que os patróns tradicionais do lume están cambiando. Xa non se trata de incendios estacionais previsibles, senón de episodios de comportamento extremo que desafían os modelos de extinción coñecidos.

A simultaneidade dos focos —seis puntos diferentes prenderon lume aquela noite— apunta a unha intencionalidade que as investigacións tratan de esclarecer, pero tamén revela unha vulnerabilidade do territorio que transcende o meramente delitivo. A estrutura da paisaxe, o abandono de terras, a falta de limpeza dos montes e a ausencia de cortalumes eficaces son factores que converten calquera faísca nunha catástrofe.

Os veciños sábeno ben: nunha comarca onde o lume é un visitante recurrente, a sensación de que cada verán se repite a mesma película xera unha mestura de resignación e rabia.

A mocidade rural, na corda floxa

O incendio de Maceda puxo tamén de relevo un problema estrutural: o relevo xeracional no campo. Quen decide quedar e continuar coas explotacións familiares enfróntase a obstáculos burocráticos, económicos e climáticos que converten o seu día a día nunha carreira de obstáculos.

A decisión de regresar ao pueblo e dedicarse á gandería, despois de coñecer outras realidades fóra de Galicia, choca coa realidade dun sector que semella deseñado para desanimar aos máis novos. As trabas administrativas, os custos crecentes e a incerteza ante fenómenos como os incendios extremos conforman