Un ano despois do lume en Maceda: a ferida do monte que non se pecha
O incendio que arrasou 3.500 hectáreas na Serra de San Mamede segue moi presente na memoria e na paisaxe dos veciños de Maceda
Pasaron doce meses desde aquela noite de agosto na que o lume se desatou simultaneamente en varios puntos de Maceda, pero para aqueles que viven do campo e da gandería a recuperación aínda parece un horizonte lonxe. O que ocorreu na madrugada do 9 de agosto de 2025 non foi un incendio máis nunha terra acostumada ao azote das chamas: foi un punto de inflexión que puido poñer sobre a mesa preguntas incómodas sobre a prevención, o cambio climático e a viabilidade do mundo rural.
Unha paisaxe que tarda en renacer
A Serra de San Mamede, espazo natural protexido que forma parte do pulmón verde da provincia de Ourense, mostra aínda as cicatrizes dese lume. As 3.500 hectáreas calcinadas representan unha parte significativa da superficie municipal, pero o verdadeiro drama non está só nos números: está na lentitude coa que a natureza recupérase e na desesperanza dos que dependen dela.
O monte baixo, os matos e os pastos que constitúen a base da economía gandeira da comarca non volveron a ser o que eran. As brotadas verdes que asoman entre as cinzas son testemuño dunha resistencia natural, pero insuficientes para sostener a actividade gandeira que durante xeracións modelou este territorio.
A gandería, no centro do debate
O sector primario de Maceda, eminentemente gandeiro, foi o máis golpeado. Centos de hectáreas de pastos desapareceron en cuestión de horas, deixando sen alimento a un número considerable de cabezas de gando e obrigando a moitos produtores a buscar alternativas custosas e, en moitos casos, insostentables.
A perda non é só económica: tamén é emocional. Para os ganadeiros da zona, o monte non é un recurso explotábel senón parte da súa identidade. Cada pedra, cada camiño, cada mancha de vexetación forma parte dun panorama emocional que o lume borró de golpe.
A situación reabriu o debate sobre a necesidade de políticas activas de prevención. A pregunta que flota no ambiente é recorrente: ¿estase facendo o suficiente para evitar que tragedias como esta se repitan?
Cambio climático e fogos extremos
Un dos aspectos máis preocupantes que deixou este incendio é a constatación de que os patróns tradicionais do lume están cambiando. Xa non se trata de incendios estacionais previsíbeis, senón de episodios de comportamento extremo que desafían os modelos de extinción coñecidos.
A simultaneidade dos focos —seis puntos diferentes prenderon lume esa noite— apunta a unha intencionalidade que as investigacións tratan de esclarecer, pero tamén revela unha vulnerabilidade do territorio que trasciende o meramente delitivo. A estrutura do panorama, o abandono de terras, a falta de limpeza dos montes e a ausencia de cortalumes eficaces son factores que converten calquera faísca nunha catástrofe.
Os veciños o saben ben: nunha comarca onde o lume é un visitante recorrente, a sensación de que cada verán se repite a mesma película xera unha mestura de resignación e rabia.
A xuventude rural, na corda floa
O incendio de Maceda tamén puido poñer de relevo un problema estrutural: o relevo xeracional no campo. Quen decide quedar e continuar coas explotacións familiares enfróntase a obstáculos burocráticos, económicos e climáticos que converten o seu día a día nunha carreira de obstáculos.
A decisión de regresar ao pobo e dedicarse á gandería, despois de ter coñecido outras realidades fóra de Galicia, choca coa realidade dun sector que parece deseñado para desanimar aos máis novos. As trabas administrativas, os custos crecientes e a incertitude ante fenómenos como os incendios extremos conforman un cóctel explosivo que ameaza con baleirar aínda máis o rural galego.
Doce meses despois, que cambiou?
A pregunta do millón é se, tras doce meses, se tomaron medidas concretas para evitar que a historia se repita. A percepción entre os afectados é que non. A sensación de abandono institucional súmase ao drama material das perdas.
A prevención de incendios forestais non é só unha cuestión de medios de extinción, por moi necesarios que sexan. Implica unha xestión activa do territorio que combine o desbroce de montes, a creación de áreas de cortalumes, o apoio á gandería extensiva como ferramenta de limpeza natural e, sobre todo, unha aposta decidida por fixar poboación no rural.
Maceda é un exemplo do que ocorre cando estas políticas non chegan ou chegan tarde. O monte tarda en rexenerarse, pero a confianza dos que viven del tarda aínda máis.
Unha lección que non debería esquecerse
O incendio de Maceda non é un caso aislado. Forma parte dunha tendencia que se repite en toda a Galicia interior e que ten consecuencias devastadoras para o ecosistema, a economía e o tecido social das comarcas afectadas.
A pregunta que queda no aire é se as administracións, os propietarios forestais e a sociedade no seu conxunto están dispostas a aprender a lección. Porque o lume non entende de fronteiras administrativas nin de cores políticas: arrasa todo por igual, e a recuperación non se mide en meses, senón en anos.
Maceda segue aí, cos seus montes feridos e a súa xente esperando que as promesas se convertan en feitos. O tempo corre, e o próximo verán, como cada ano, o risco volverá a estar presente. A única maneira de afrontalo é cunha estratexia que vaia máis aló de apagar chamas: unha que evite que se acendan.
O lume en Maceda non foi só un desastre natural: foi un aviso de que o modelo de xestión do territorio necesita un cambio profundo. Doce meses despois, a pregunta segue sendo se ese cambio chegará antes do próximo incendio.
