Un tren sementa o lume na comarca de Ourense: Maside, Untes, Punxín e Amoeiro en chamas

A chispa que desata o incendio. Ese elemento case imperceptíbel converteuse na orixe dunha xornada caótica na provincia de Ourense. O paso dun convoi convencional pola liña férrea xerou un regueiro de lumes que afectou aos concellos de Maside, Untes, Arrabaldo, Punxín e Amoeiro, obrigando a suspender o tráfico ferroviario con Santiago e envolvendo a cidade de Ourense nunha densa e inquietante columna de fume.

Un rastro de lume xunto ás vías

Difícil imaxinar un panorama máis desolador para quen seguían a evolución das lapas desde as proximidades da parroquia de Armeses, no concello de Maside. Todo comezou de forma case simultánea. As chispas xeradas, presuntamente, polo rozamento e o paso dun tren convencional prenderon na vexetación linde á infraestrutura ferroviaria. A ninguén se lle escapa que o verán converte o matogueira galega nun barril de pólvora, pero o certo é que poucos fenómenos resultan tan frustrantes como un incendio provocado polo propio sistema de transporte.

Os focos principais desencadéaronse cunha virulencia tremenda. En Armeses (Maside), Untes (Ourense) e Parada de Amoeiro é onde a situación alcanzou maior gravidade. As lapas, favorecidas polas condicións meteorolóxicas propias do mes de xullo, non tardaron en gañar altura e potencia. Rapidamente, a columna de fume fixo visíbel desde quilómetros de distancia. Non é menor o dato do que sucedeu na capital provincial: un forte e persistente cheiro a queimado invadiu boa parte do casco urbano ourensán, xerando inquietude entre a poboación.

O ferrocarril paralizado pola proximidade das lapas

Quen pretendese viaxar en tren convencional entre Ourense e Santiago topouse de fronte coa cancelación. A circulación ferroviaria quedou interrumpida como medida de precaución. A proximidade das lapas á vía na zona de Armeses facía imposíbel e temerario o paso de calquera convoi. Ante esta conxuntura, os equipos de extinción despregados pola zona asumiron o control das operacións, traballando intensamente para aplacar un lume que ameazaba unha das arterias de comunicación máis importantes da comunidade.

O despregamento operativo na zona foi contundente. Á complexidade do terreo e á enerxía do lume en puntos de difícil acceso como Untes ou Parada de Amoeiro, sumouse a necesidade de coordinar os recursos terrestres e aéreos. Cómpre recordar o valor fundamental destes dispositivos. De feito, a xornada contou coa colaboración de brigadas internacionais, especificamente de bombeiros búlgaros que participaron activamente nas labores de extinción no foco de Untes. Unha mostra máis desa rede de cooperación que se tece en Galicia durante os meses de maior risco.

O impacto silencioso no contorno natural

Mais aló da interrupción dos servizos e do fume que cubriu o ceo, o paso do lume deixa unha pegada profunda nos concellos afectados. Arrabaldo, Punxín, Maside ou Amoeiro conforman un espazo natural de enorme valor ecolóxico. A vexetación arrasada tardará anos en recuperarse. Poucas veces se reflexiona sobre o custo ambiental real destes sinistros, sobre todo cando a orixe se atopa nunha actividade humana tan cotiá como o tráfico de trens.

Non parece casualidade que os principais focos se localizaran nas inmediacións inmediatas da liña férrea. O patrón de ignición segue unha liña recta que coincide exactamente co trazado do tren. Demasiado tempo levamos asistindo a escenarios similares onde o verán se converte en sinónimo de emerxencia forestal. A intranquilidade instalouse na xornada do 13 de xullo, deixando ao seu paso unha paisaxe calcinada e moitas preguntas no ar.