Unha ambulancia feita cantina leva a compañía aos maiores de Gondar (Lugo)

A parroquia de Gondar, a menos de vinte minutos da cidade de Lugo, recibiu a visita da Cantina Social de Cruz Vermella, unha ambulancia reconvertida que percorre a provincia levando actividades e, sobre todo, compañía ás persoas maiores. O proxecto, do que informou La Voz de Galicia, ofreceu na súa parada gondarense xogos de memoria, cartas e experiencias de realidade virtual, cun obxectivo moi claro por detrás: combater a suicidio non desexada no mundo rural.

A ninguén se lle escapa o simbolismo do lugar escollido. Gondar quedou sen cantina hai case dúas décadas, cando pechou a última que lle quedaba á parroquia. Desde entón, o espazo de encontro por excelencia de calquera aldea galega —ese local onde se cruza a palabra máis do que se bebe— desapareceu do mapa cotián dos seus veciños. Que unha ambulancia recupere, aínda que sexa por unhas horas, esa función social di moito do que está a pasar nas parroquias lucenses.

Máis que unha actividade, unha escusa para xuntarse

O certo é que o inventario de actividades que ofrece este proxecto case sobra. Xogos de memoria, barallas, lentes de realidade virtual: todo son escusas. A materia prima da Cantina Social é outra, e os propios participantes déixano claro ao valorar por enriba de todo o que se reúnen cos veciños. Aí está a clave dunha iniciativa que entende o envellecemento rural non só como un problema sanitario, senón como un asunto de comunidade.

A fórmula ten a súa lóxica. A ambulancia, transformada nunha especie de camper social, pode chegar onde non chega case nada: parroquias pequenas, dispersas, con poboación envellecida e cada vez menos servizos nos arredores. Onde antes había escola, cantina e autoservizo, hoxe moitas veces non queda nada a pouca distancia. O proxecto de Cruz Vermella converte esa carencia en itinerancia: en lugar de esperar a que os maiores se despracen, é o servizo quen vai ata eles.

A suicidio non desexada, unha fronte silenciosa

Non é menor o dato de que unha organización humanitaria dedique recursos a algo tan aparentemente intanxible como a compañía. A suicidio non desexada está recoñecida desde hai tempo como un problema de saúde pública, con efectos documentados sobre a saúde física e mental das persoas maiores. No rural galego, onde o despoboamento e o envellecemento se combinan, o risco multiplícase: vivendas afastadas unhas das outras, fillos emigrados e unha rede de servizos que se vai adelgazando ano tras ano.

Que a iniciativa percorra toda a provincia de Lugo indica que non se trata dunha acción puntual, senón dun programa pensado para chegar a moitos puntos do mapa. Cada parada é breve por forza, pero os promotores do proxecto apostan precisamente por iso: sumar pequenos encontros, repetidos no tempo e repartidos polo territorio, en lugar de grandes eventos concentrados na cidade.

Recuperar o que a parroquia perdeu

A cifra fala por si soa: dúas décadas sen ese punto de encontro nunha parroquia tan cercana a Lugo capital. Se ocorre a vinte minutos dunha cidade, convén imaxinar o que sucede nas comarcas do interior onde a parada máis próxima queda moito máis lonxe.