Unha joint venture entre dous xigantes enerxéticos aspira ao caudal do Sil

Que ocorre cando dúas das maiores eléctricas do país, habitualmente rivais no mercado, deciden sentarse na mesma mesa? Que nace unha sociedade como A Senra Infraestrutura, constituída en marzo e con sede en Santiago, cuxo obxectivo declarado é conseguir da Confederación Hidrográfica do Miño-Sil a concesión para explotar un caudal de 75.000 litros por segundo nos ríos Sil e Edrada.

O proxecto saíu á luz esta semana porque o organismo de conca publicou no Boletín Oficial do Estado o arranque dun procedemento de información pública e competencia de proxectos. Isto significa, na práctica, que a porta queda aberta: durante un mes, calquera outra empresa interesada pode acudir con propostas alternativas para o mesmo aproveitamento hidráulico.

Competir e cooperar á vez

A paradoxa destas alianzas entre competidores é unha das características máis interesantes do caso. Naturgy e Iberdrola disputan cotas en electricidade e gas, pero comparten intereses cando se trata de despregar infraestruturas de grande escala. O almacenamento hidroeléctrico —bombas que elevan auga e turbinas que a devolven xerando electricidade— é unha das pezas clave da transición enerxética, e exixe investimentos tan elevados que ás veces só se xustifican a catro mans.

A documentación societaria reflicte ese equilibrio de forzas. Á fronte da joint venture figura un directivo da área de desenvolvemento de negocio hidroeléctrico de Iberdrola, mentres que a vicepresidencia recae no responsable de desenvolvemento renovable en España de Naturgy, acompañado por unha xurídica da filial renovable desta última. O consello repártese ao cincuenta por cento entre ambas, dous conselleiros por compañía. Con 3.000 euros de capital social, a cifra indica con claridade que se trata dun vehículo instrumental en fase embrionaria, non dunha operación pechada.

Un trámite que decide o futuro do caudal

O detalle relevante para o interese público non é tanto quen asina os estatutos, senón o procedemento que agora se abre. Os aproveitamentos de auga para xeración eléctrica son bens de dominio público, e a lei prevé que cando varios proxectos concorren por un mesmo recurso, a administración de conca resolva mediante competencia. Ese mes de exposición pública é, polo tanto, unha ventá real: outras energéticas poderían plantexar as súas propias iniciativas sobre o mesmo tramo, e a decisión final dependerá dos criterios técnicos que valore a Confederación.

O contexto máis amplo convida á cautela interpretativa. A aposta por novos encoros e almacenamento volve periodicamente á axenda galega, especialmente ligada aos debates sobre xestión hídrica e seca, e cada proxecto destas características adoita activar o debate entre a necesidade de flexibilidade eléctrica e o impacto sobre os cursos de auga, os usos tradicionais da auga e o territorio. No caso do Sil, caudal xa intensamente regulado e protagonista de paisaxes emblemáticos como os da zona de Parada de Sil, esa tensión non é menor.

O que aínda está por ver

Convén subliñar que a iniciativa atópase nun estadio inicial: non hai proxecto construtivo aprobado, nin calendario, nin financiamento articulado que se coñeza. Só existe unha sociedade recentemente creada e un anuncio que inicia o cauce administrativo. Todo o demais —alcance exacto da instalación, investimento, prazos, efectos sobre o contorno— quedará supeditado ao que se presente e se resolva no procedemento.