O pasado domingo, en marzo de 2026, o influyente ayatolá Al Sistani, radicado en Irak, emitiu unha fatwa que instaba á mobilización popular en apoio a Irán tras o asasinato do líder supremo iraniano, Ali Jamenei, nos primeiros compases da ofensiva nun ataque atribuído a Israel. A proclamación pide aos fieis participar en concentracións públicas e considera ese apoio unha obriga colectiva ante a crise actual. A chamada prodúcese nun contexto xa moi tensionado por enfrontamentos rexionais e por peticións de vinganza doutros clérigos chiíes, que nalgúns casos instaron á xihad. Analistas e autoridades temen que a exhortación poida traducirse en presión social e en accións máis violentas se o conflicto se prolonga ou escala.
A fatwa de Al Sistani —que raramente se pronuncia sobre conflitos entre Estados— foi interpretada por algúns como un movemento de grande calado pola súa capacidade de convocatoria, aínda que de ton relativamente comedido se se compara con chamamentos anteriores. Na súa resposta a unha pregunta teolóxica, o ayatolá subliñou a obriga colectiva de apoiar publicamente a Irán «durante a crise actual» e resaltou que a decisión de participar corresponde ao individuo. Ese matiz foi lido como unha invitación á mobilización cívica máis que como unha orde de coller as armas, algo que, na memoria colectiva iraquiana, tivo consecuencias moi concretas no pasado.
O peso relixioso de Al Sistani é enorme no seo do chiísmo: establecido na cidade santa de Nayaf, a súa autoridade moral e xurídica convérteo nun dos principais referentes dos ‘marja’, os teólogos con potestade para emitir ditames relixiosos. Para entender a súa influencia, investigadores como Marc Morató-Aragonés sinalan que na práctica representa o máis parecido a unha figura central no chiísmo, comparable en termos de respecto á figura que representa o Papa no catolicismo, aínda que sen a mesma estrutura xerárquica universal.
En 2014, cando a ameaza do Estado Islámico chegou ás portas de Bagdad, Al Sistani si lanzou un chamamento ás armas que levou a centos de miles de iraquianos a enrolarse nas Forzas de Mobilización Popular para combater aos xihadistas suníes. Aquela mobilización demostrou como unha exhortación relixiosa pode traducirse nunha resposta rápida e masiva sobre o terreo. Nesta ocasión, a diferenza reside en que non se pediu de forma explícita o alistamento en grupos armados, o que para moitos observadores modera a lectura inmediata do pronunciamento.
Mentres tanto, en Irán varios líderes clericais foron máis alá e fixeron chamamentos abertamente belixerantes, promovendo a idea dunha xihad para «vengar» a morte de Ali Jamenei. As protestas provocadas polo magnicidio producíronse en diversos países con comunidades chiíes, aínda que por agora a maioría desas concentracións foron contidas polas forzas de seguridade ou transcorreron sen grandes incidentes. Non obstante, a posibilidade de que xurdan ataques illados ou que grupos radicalizados intenten aproveitar a tensión non pode descartarse.
Expertos en política e seguridade advirten que a mobilización social impulsada por autoridades relixiosas pode complicar os esforzos militares dos Estados Unidos e de Israel na rexión e dar lugar a unha escalada indirecta do conflito. Segundo o profesor Nader Hashemi, a orde de figuras respectadas para a resistencia e a mobilización podería traducirse nunha maior actividade de milicias prochiíes e en ataques dirixidos contra obxectivos occidentais, o que poría a Washington e Tel Aviv nunha situación máis delicada.
A comunidade chií mundial reúne entre 130 e 190 millóns de persoas repartidas desde o subcontinente indio ata África occ
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.