Ourense busca a sombra: 81.000 veciños sen unha gran zona verde próxima

A cidade de As Burgas afronta un verán máis a realidade dun déficit estrutural: máis de 81.000 residentes non teñen un gran parque ou espazo arborado a unha distancia razoable do seu fogar. Así o revela un estudo sobre natureza urbana que pon o foco na desigualdade ambiental, porque o 92% da poboación con menos recursos vive en áreas onde as árbores brillan pola súa ausencia. Non é un problema estético. É de saúde pública e de xustiza social.

O traballo, que analizou a distribución das zonas verdes no concello, chega en plena onda de calor, cando os termómetros da capital ourensá volven achegarse a eses 40 graos que xa non sorprenden a ninguén. Cómpre recordar que o récord absoluto da cidade segue sendo o 14 de xullo de 2022. Pero o certo é que cada verán se superan con máis frecuencia os limiares que fai unhas décadas eran excepcionais.

Un mapa desigual: o verde non chega a todos os barrios

O estudo debuxa un mapa urbano en dous tons: o dos barrios con parques consolidados e o das zonas residenciais onde a sombra é un luxo. Na práctica, iso significa que tres de cada catro ourensans deben desprazarse máis do recomendable para gozar dun espazo natural de certa entidade. A cifra, 81.000 persoas, equivale a máis da metade do censo municipal.

O dato máis rechamante, con todo, é o que cruza renda e arborado. O 92% da poboación de menor renda reside en áreas con escasa presenza de árbores. Unha correlación que non parece casualidade. Os barrios historicamente máis humildes, con tramas urbanas máis densas e menos espazos libres, son os que sofren con máis crueza a calor. Aí está a chave do problema.

Non é menor o dato de que as zonas verdes existentes se concentran no ensanche e en áreas próximas ao casco histórico, mentres que os barrios periféricos, moitos deles xurdidos de desenvolvementos urbanísticos das últimas décadas, carecen de grandes parques. A consecuencia é que quen menos recursos teñen para mitigar a calor nas súas vivendas son tamén quen menos opcións teñen de refuxiarse nun espazo público sombreado.

O termómetro urbano: unha cidade pensada para o coche

O estudo tamén apunta á configuración urbana como factor agravante. As rúas estreitas, a escaseza de alcorques e o protagonismo do asfalto converten Ourense nunha cidade que retén a calor. A falta de arborado viario é outro dos déficits sinalados: non basta con ter parques se as rúas polas que se camiña son auténticas pranchas.

A situación contrasta con outras cidades galegas de tamaño similar, onde a superficie verde por habitante é maior. En Ourense, a suma de todos os espazos arborados non alcanza os estándares recomendados pola Organización Mundial da Saúde, que sitúa en dez metros cadrados por habitante o mínimo desexable. A distancia entre a recomendación e a realidade é considerable.

O verán de 2026, con días consecutivos de temperaturas elevadas, volveu pór de manifesto a urxencia. Non se trata unicamente de plantar máis árbores, aínda que sexa necesario. Trátase de planificar a cidade con criterios de confort climático, de pensar nos barrios que hoxe son auténticos desertos de sombra cando o mercurio aperta.

A resposta institucional: anuncios e anuncios

Desde o Concello anunciáronse nos últimos anos diversas iniciativas para aumentar a masa arbórea, desde a plantación de exemplares en distintos puntos ata proxectos de renaturalización dalgunhas zonas. Con todo, as actuacións foron puntuais e non lograron reverter o déficit global. O último gran parque urbano en incorporarse á cidade data de fai máis dunha década, un dato que fala por si só.