Os estudantes de Infantil, Primaria, ESO e Bacharelato da provincia de Ourense volven hoxe ás aulas nun curso 2026/27 que volve reflectir a realidade demográfica galega: serán 485 alumnos menos que hai xusto un ano. A ninguén se lle escapa que a cifra, vista en solitario, debuxa un escenario preocupante. E con todo, a estrutura educativa dos centros ourensáns arranca este setembro máis reforzada que nunca, con máis unidades e máis docentes que no curso anterior.
A paradoxa dun sistema que perde alumnos e gaña recursos
Menos nenos, pero máis medios. O dato, en aparencia contradictorio, enténdese ao desgranar os números por etapas e por centros. Conén recordar que a redución de ratios en Educación Infantil e o reforzo do profesorado especialista en atención á diversidade están detrás de boa parte deste crecemento de recursos. Non é un capricho administrativo: son políticas educativas que buscan dar máis atención individualizada a cada escolar, precisamente nun momento en que hai menos alumnos aos que atender.
A cifra fala por si soa. Que a provincia logre manter ou mesmo ampliar a súa rede de aulas mentres a natalidade cae é, cando menos, un mérito de xestión. Demasiado tempo levan os territorios do interior interiorizando a perda de poboación como un destino inevitable. Este curso, ao menos sobre o papel, os colexios aguantan o golpe.
Infantil asume o golpe; Primaria compensa
A clave do inicio de curso está no forte contraste entre as dúas primeiras etapas. Educación Infantil é a que asume de cheo o impacto da crise demográfica, cos menores niveis de escolarización. É a consecuencia lóxica dunhas nacementos que levan anos caendo: os nenos que hoxe terían tres anos simplemente naceron nos peores anos da sangría demográfica.
Primaria, en cambio, logra compensar parcialmente as cifras provinciais. E aí está a clave de boa parte do balance: a chegada de alumnado estranxeiro. A fonte consultada apunta que nas últimas semanas previas ao inicio das clases rexistrouse un repunte importante de nenos que chegan desde outros países para seren escolarizados na provincia. Un fenómeno que, a todas luces, está a ser decisivo para que as aulas de Primaria non se baleiren ao ritmo que marcaría a natalidade por si soa.
Non parece casualidade. Galicia, e Ourense con ela, levan tempo sostendo as súas cifras escolares —e, de paso, boa parte do seu tecido social— grazas á inmigración. Sen eses recentemente chegados, o mapa escolar da provincia sería outro moi distinto, sobre todo no medio rural.
Un curso que se inicia con deberes pendentes
Aínda co balance positivo en estrutura, o inicio das clases chega con materias pendentes. A referencia a prazas sen cubrir que acompaña o arranque do curso indica que non todos os destinos docentes se cubriron, un asunto que adoita marcar os primeiros días de setembro e que condiciona a organización interna dos centros até que se resolve. A provincia comeza, pois, con máis profesores que o ano pasado, pero con ocos que seguen abertos.
O reto de fondo, iso si, vai moito máis alá da organización. Poucas veces un curso escolar resume tan ben o dilema do Ourense actual: unha provincia que envellece e perde habitantes, cuxa rede educativa se soste grazas a unha combinación de políticas de ratios reducidas, reforzo da atención á diversidade e, sobre todo, a chegada de familias migrantes que elixen asentar aos seus fillos nestas comarcas. A pregunta que queda sobre a mesa é se esas pancais bastarán para os cursos que veñen, cando a caída de nacementos dos últimos anos empurre con toda a súa forza en Infantil e despois se traslade ao resto de etapas. Por agora, os colexios ourensáns aguantan. O tempo, como case sempre nesta provincia, será quen decida.
