Ourense mira a Oporto: urxencia e burocracia mínima para salvar un Casco Vello ao bordo do colapso

O centro histórico de Ourense acumula un atraso estrutural que xa roza o irreversible, mais a solución podería pasar por replicar un modelo europeo con resultados sobradamente probados. Expertos en urbanismo e recuperación patrimonial sosteñen que seguir a estela da cidade portuguesa permitiría reverter a profunda decadencia da zona nun prazo aproximado dunha década. A cuestión xa non é tanto de vontade política, senón de decidirse a cambiar radicalmente a metodoloxía.

A nova Rúa, o espello luso onde mirarse

Poucas veces un paradigma de éxito resulta tan nítido. A cidade invicta padecía hai anos un abandono que resultará familiar para calquera ourensán, cun casco histórico en estado de prostración similar ao que hoxe mostra, por exemplo, a rúa Cardeal Cisneros. A ninguén se lle escapa que o escenario en solo luso presentaba un hándicap engadido de enorme magnitude, xa que o seu conxunto histórico foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO en 1996. Difícil imaxinar un lastre normativo maior para calquera intervención arquitectónica. Con todo, o precedente non serviu de escusa.

Quen coñeza de primeira man a maquinaria administrativa galega entenderá o valor do seguinte dato. O grande acerto do país veciño residiu en ter reducido o marasmo burocrático á súa máis mínima e funcional expresión. O sistema logrou acurtar os tempos administrativos ata extremos insólitos en España. Abaste sinalar que o expediente para obter unha licenza de rehabilitación chegou a resolverse en apenas dez días.

Demasiado tempo perdido. A velocidade de xestión converteuse no auténtico osíxeno para a iniciativa privada, atraendo de volta aos veciñarios e reactivando dun golpe toda a actividade comercial asociada á vida de barrio. A rehabilitación integral esixe rapidez. Aí está a chave da reactivación.

O mapa da ruína en solo ourensán

Mentres tanto, a crúa realidade do Casco Vello de Ourense debuxa unha postal de abandono que dura xa décadas. As cifras falan por si soas e reflexan unha emerxencia urbanística sen paliativos. Cómpre recordar o balance estrutural da zona monumental para calibrar a dimensión exacta do fracaso: hai contabilizados exactamente 631 edificios en estado manifestamente ruinoso ou de profundo deterioro. É unha verdadeira patoloxía urbana.

O contraste coa inacción institucional estremece. Fronte a eses seiscentos trinta e un inmobles catalogados en condicións deplorables, a estatística actual arroxa un dato arrepiante: unicamente seis deles atópanse hoxe en procesos activos de rehabilitación. Non parece casualidade que o despoboamento avance de xeito implacable rúa tras rúa. É a inacción en estado puro. As sucesivas administracións locais e autonómicas adoleceron de plans claros e de estratexia a longo prazo, permitindo que a cidade alta se converta nun inmenso solar cheo de escouras e oportunidades perdidas.

As imaxes de novos edificios erguidos en contornas como a histórica praza de San Marcial non logran enmascarar a paisaxe xeral de derrubamentos e oquedades. Onde antes houbo fogares, comercios e vida, hoxe impera o baleiro.

Plans claros fronte á inercia administrativa

Non é menor o dato da parálise edilicia. O certo é que a falta de plans urbanísticos claros e de verdadeiro calado foi a tónica dominante nas últimas lexislaturas, con independencia do signo político de quen ocupase o goberno municipal. Os potenciais investidores privados e os propios propietarios enfróntanse en Galicia a un expediente tortuoso, caro e interminable, o que disuade a case calquera iniciativa de recuperación antes mesmo de que se inicie.