Ribeira Sacra, á espera do veredicto da Unesco

A Ribeira Sacra, xoia natural e cultural de Galicia, está á espera dun recoñecemento histórico: a súa posible declaración como Patrimonio Mundial pola Unesco. Entre o 20 e o 29 de xullo de 2026, nunha reunión en Busán (Corea do Sur), o Comité do Patrimonio Mundial decidirá se inclúe esta singular paisaxe fluvial na súa lista. A candidatura, presentada baixo o nome de «Paisaxe da auga da Ribeira Sacra», é a única de España nesta edición. A cifra fala por si soa: 1.248 sitios xa inscritos no mundo, e Galicia podería sumarse a ese mapa de excelencia.

Os feitos

O Comité do Patrimonio Mundial da Unesco examinará durante tres días, do 24 ao 26 de xullo, os expedientes dos novos sitios candidatos. Entre eles, o da Ribeira Sacra, que compite con outros 29 proxectos de todo o mundo, como os Teatros da Amazonía no Brasil. A reunión, organizada en Busán, contará con representantes de 21 Estados que forman parte da Convención do Patrimonio Mundial, baixo o marco da Unesco. Este comité é o encargado de avaliar se un lugar reúne o «valor universal excepcional» exixido para o recoñecemento.

O proceso non é meramente burocrático. Durante os días previos, do 21 ao 23, revisarase o estado de conservación de sitios xa declarados, o que subliña a seriedade do procedemento. A Unesco non actúa á lixeira. A candidatura galega, presentada tras anos de traballo técnico e administrativo, foi incluída formalmente na lista tentativa da organización. Aí está a clave: non é unha proposta improvisada, senón o froito dun longo proceso de documentación e defensa do territorio.

Se a decisión é favorable, a Ribeira Sacra converteríase na primeira paisaxe cultural fluvial de Galicia en acadar este estatus. A declaración non suporía cambios legais inmediatos, pero si un impulso sen precedentes en materia de conservación, promoción turística e financiamento internacional. Basta con mirar o que ocorreu no Camiño de Santiago trala súa declaración: o turismo multiplicouse, e con el, o investimento en infraestruturas e en conservación.

Contexto e antecedentes

Galicia xa coñece o peso simbólico e práctico da etiqueta de Patrimonio Mundial. Desde que a Catedral de Santiago e o trazado primitivo do Camiño foron inscritos en 1985 e 1993, respectivamente, o fluxo de peregrinos e visitantes non deixou de medrar. O certo é que desde entón, ningunha outra candidatura galega chegou tan lonxe. Convén lembrar que a Ribeira Sacra non é só un espazo natural: é un mosaico cultural onde o viñedo en socalcos, os mosteiros rupestres e o meandro do río Sil debuxan unha paisaxe única en Europa.

A proposta actual enmárcase nunha estratexia máis ampla de visibilización do patrimonio rural. Nos últimos anos, outras rexións como a Reserva da Biosfera de Sierra de las Nieves en Andalucía lograron ampliacións do seu recoñecemento. Non é menor o dato: a Unesco foi incluíndo paisaxes mixtas, onde natureza e cultura se entrelazan. A Ribeira Sacra encaixa á perfección nesa tendencia. Demasiado tempo estivo fóra do foco internacional.

Perspectiva e futuro

O recoñecemento non é só un galardón, senón unha ferramenta de xestión. En caso de aprobación, a Xunta de Galicia e os concellos afectados —entre eles Ribadeo, Monforte de Lemos e Parada de Sil— deberían presentar un plan de xestión integrado. Ese plan incluiría medidas para protexer a biodiversidade, regular o turismo fluvial e garantir a viabilidade dos viticultores locais. Fontes municipais coinciden en que «o reto non será conseguir o título, senón mantelo».