Robos en templos de Ourense: de crucifixos arrincados á sospeita de bandas organizadas

A sustracción de pezas relixiosas en igrexas e cemiterios de Ourense volveu poñer sobre a mesa unha realidade que preocupa a feligresía e aos técnicos do patrimonio: non se trata só de pequenos hurtos de cobre, senón dunha sucesión de operacións que, segundo a Guardia Civil, amosan a sinatura dunha banda profesional. O episodio máis chamativo nas últimas semanas foi o destrozo e roubo do llamador da porta na Catedral de Ourense, pero os danos inclúen crucifixos arrincados de panteóns e elementos de bronce subtraídos en cemiterios municipais, feitos que desatan non poucas especulacións na cidade.

Saqueos e esclarecemento policial

As investigacións abertas pola Guardia Civil apuntan a un patrón: desprazamentos nocturnos, traballo rápido e o interese claro polos metais e por pezas susceptibles de venderse no mercado da chatarra ou en circuítos ilícitos de antigüidades. Os investigadores, segundo fontes que seguiron o caso, descartaron que estas accións respondan a ritos esotéricos ou a unha moda de exaltación xuvenil; máis ben orientan á comercialización e ao aproveitamento de materiais con valor residual.

En varias parroquias periféricas localizaron tumbas con crucifixos arrincados; os peritos sinalan que moitos deles son de bronce e decoran panteóns do século XIX, polo que o seu valor sentimental e patrimonial supera con moito calquera prezo que poidan acadar como chatarra. Ese contraste entre o valor económico e o simbolismo das pezas foi subliñado polo deán da Catedral, José Ángel Feijóo Mirón, que calificou estes roubos de «repulsivos» e pediu medidas coordinadas para frear a onda.

«O valor económico é mínimo; o maior dano radica no que se lle quita ás familias e á memoria», dixo o deán durante unha intervención pública, engadindo que a profanación de sepulturas constitúe «un dos peores insultos nesta terra».

A propia catedral sufriu a sustracción dun llamador metálico nunha das súas portas exteriores fai uns meses, un feito que aínda colea entre os técnicos de conservación e que, segundo Feijóo Mirón, ilustra a vulnerabilidade dos bens expostos ao ar libre e sen a protección axeitada.

Un patrimonio exposto e pouco protexido

Ourense non é allea aos problemas que atravesan moitas zonas rurais e pequenas cidades: igrexas con recursos limitados para seguridade, cemiterios con panteóns históricos de titularidade mixta e un mercado de segunda man que facilita a circulación de obxectos de procedencia dubidosa. Cabe lembrar que, en Galicia, a dispersión de bens en pequenas parroquias e a falta de inventarios exhaustivos complican a tarefa de control e recuperación.

Os efectos non son só materiais. Para moitas familias, os crucifixos e outros adxectos funerarios forman parte da forxa da memoria colectiva. Ademais, a perda de elementos orixinais dificulta posteriores restauracións e resta autenticidade aos conxuntos artísticos. Técnicos consultados por este xornal sinalan que repoñer unha peza é relativamente barato en termos económicos —un llamador de porta, un crucifixo de bronce— pero imposible de substituír en termos de historia local e vínculo afectivo.

Neste escenario convive outro risco: a tentación de atribuír a motivos sensacionalistas —supostos ritos satánicos ou profanacións rituais— actos que, en moitos casos, teñen unha explicación moito máis prosaica e económica. Esa banalización mediática pode desviar recursos e sementar alarma innecesaria entre a poboación, polo que as autoridades insisten en deixar traballar a investigación criminal antes de tirar conclusións precipitadoas.