¿Control único? A revisión individual de exames na PAU galega baixo sospeita.

Análise: A soidade do corrector único nas probas masivas

Galicia Universal | A polémica arredor das incidencias detectadas nos exames de acceso á universidade puxo o foco nun debate que transcende os erros puntuais: a fiabilidade dun sistema onde a revisión de miles de exercicios recae, en última instancia, nun só par de ollos. A confirmación por parte do máximo responsable do organismo encargado da proba en Galicia de que só unha persoa revisa os exames reabriu a discusión sobre as garantías que ofrece un proceso que decide o futuro académico dos mozos.

Non se trata de cuestionar a profesionalidade dos correctores individuais, senón de preguntarse se un sistema de verificación tan centralizado é sostible cando están en xogo a equidade e a transparencia. A confianza pública nunha proba estandarizada ciméntase na percepción de que existen controis cruzados, auditorías internas e a posibilidade de que un erro humano non pase desapercibido. A revelación de que a revisión é un acto solitario lanza unha sombra de dúbida que vai máis alá das materias onde se detectaron os fallos.

Un procedemento que desafía a lóxica do control de calidade

En calquera ámbito que manexe grandes volumes de datos —desde a banca ata a produción industrial— os procesos críticos están deseñados con redundancias. A dobre verificación é un estándar, non unha opción. Porén, na avaliación das probas que abren as portas da universidade, a práctica habitual baséase na figura dun corrector único, cun supervisor que actúa a posteriori e só cando se detectan anomalías. Este modelo, que pode funcionar en condicións normais, mostra as súas costuras cando se enfronta á presión de prazos axustados e á ambigüidade que ás veces presentan os enunciados.

O argumento da eficiencia e a celeridade adoita esgrimirse para xustificar esta estrutura. Pero a eficiencia non debería estar rifada coa garantía. Se se admite que “en todas as comunidades e todos os anos” se producen incidencias, como recoñeceu o presidente do organismo, quizais sexa o momento de cuestionar se o modelo de revisión única é parte do problema. Un sistema que normaliza o erro como algo inevitable non pode, ao mesmo tempo, presumir de que a “práctica totalidade” das probas son impecables. A contradición é evidente: ou se acepta un certo marxe de fallo —e se deseñan protocolos para minimalo— ou se esixe unha perfección que, cun só corrector, é estatisticamente improbable.

A confianza como vítima colateral

O que comezou como unha queixa concreta sobre erros nos enunciados de dúas materias derivou nunha cuestión de fondo: canto pode soportar a credibilidade da PAU antes de que se esixan reformas estruturais? Os estudantes, que preparan durante meses estas probas, merecen saber que o seu esforzo será avaliado co máximo rigor. Cando se sabe que a revisión depende dunha soa persoa, o nerviosismo e a sensación de arbitrariedade dispáranse. Especialmente cando o propio organismo admite que se tomarán “criterios extraordinarios” para corrixir os exames afectados, unha solución que, aínda que benintencionada, xera máis preguntas que respostas.