A transparencia na selectividade: un exame á confianza institucional

A polémica arredor das probas de acceso á universidade en Galicia trascendeu o mero debate técnico para se converter nun síntoma dunha tensión latente entre a administración autonómica e as institucións académicas. As recentes declaracións do máximo responsable de Educación na comunidade non só elevaron o ton do discurso público, senón que puxeron sobre a mesa unha cuestión fundamental: ata que punto o sistema actual de organización da PAU garante a igualdade de oportunidades e a fiabilidade do proceso?

Lonxe de ser un incidente illado, os problemas detectados nas últimas convocatorias —que afectaron a materias como Historia de España ou Debuxo Técnico— revelan fallos sistémicos que esixen unha revisión en profundidade. Non se trata simplemente de erros administrativos, senón da necesidade de establecer protocolos máis robustos que eviten a improvisación e a opacidade. A cidadanía, e en especial os miles de estudantes que se xogan o seu futuro nestas probas, merecen un sistema blindado fronte a calquera sombra de dúbida.

O peso da responsabilidade pública

Cando un alto cargo institucional emprega termos como «carrusel de incidencias» e esixe «depurar responsabilidades», está a enviar unha mensaxe clara: a paciencia esgotouse. Non obstante, a pregunta que cómpre facerse é se esta reacción, por lexítima que sexa, non debería ir acompañada dunha autocrítica sobre o papel da propia administración na supervisión do proceso. A xestión da PAU é un entramado complexo que involucra á Comisión Interuniversitaria de Galicia (CiUG), ás tres universidades públicas e á Consellería. Sinalar os demais sen asumir cotas de corresponsabilidade pode resultar insuficiente se o que se busca é unha solución estrutural.

En calquera caso, o que está en xogo é a credibilidade de todo o sistema universitario galego. Cada ano, preto de 13.000 mozos e mozas enfróntanse a esta proba coa esperanza de acceder á carreira desexada. Calquera sospeita de descoordinación ou de criterios de corrección pouco claros pode xerar unha desconfianza que tarde anos en repararse. Por iso, a esixencia de transparencia non é un capricho, senón unha obriga democrática.

Leccións doutros sistemas: que se pode mellorar?

Non é a primeira vez que un proceso de selectividade xera controversia en España. Comunidades como Cataluña ou Madrid viviron situacións similares en anos anteriores, e en todos os casos a resposta pasou por reforzar os mecanismos de control e a comunicación cos afectados. En Galicia, a decisión de difundir publicamente os criterios de corrección das materias conflitivas é un paso na boa dirección, pero chega tarde: debería ser un estándar desde o primeiro día, non unha medida reactiva ante a presión mediática.

A experiencia comparada demostra que a mellor maneira de evitar suspicacias é a estandarización de procedementos e a dixitalización dos procesos de avaliación. Ferramentas como a corrección cega, a dobre revisión de exames ou a publicación de rúbricas detalladas son prácticas que xa se aplican noutros países e que poderían implementarse sen grandes custos adicionais. A pregunta é se existe a vontade política e académica para facelo.