O columnista Xose A. Perozo reflexiona nun artigo publicado o 13 de marzo de 2026 en La Región sobre a vixencia de dúas obras —a peza teatral dos anos cincuenta de Osvaldo Dragún e a novela de Mario Vargas Llosa— para explicar o que chama unha crecente deshumanización na sociedade contemporánea, acentuada pola guerra no Oriente Medio e pola influencia das redes sociais. Segundo o autor, esos textos seguen sendo relevantes porque describen como a precariedade, o autoritarismo e a cultura do consumo transforman ás persoas en seres sometidos. O ensaio enlaza a ficción con fenómenos actuais como novos que adopten identidades animais en internet e o auxe de comportamentos agresivos e sumisos. A tese central advirte dun retroceso dos logros sociais europeos se non se cuestiona esa normalización.
A peza de Dragún, escrita a mediados dos anos cincuenta e coñecida como «Historia do home que se converteu en can», retrata un protagonista que acepta converterse en can para sobrevivir tras perder o seu traballo. O relato fai da metamorfose unha metáfora da humillación e da alienación: o personaxe habita a caseta do can, perde o seu fogar e vive situacións degradantes que ilustran a lóxica de supervivencia nunha sociedade en crise. En Galicia, aquela obra representouse nos anos setenta polo grupo Esperpento Teatro Joven, dirixido entón por Xulio Lago e Dorotea Bárcena, e causou impresión nun público inmerso na loita contra a ditadura. A posta en escena daquela, lembra o columnista, parecía utópica pero hoxe volve a resoar con forza.
Pola súa banda, a novela «A cidade e os cans», publicada en 1963, serve ao autor como contrapunto literario para analizar estruturas de poder que deshumanizan desde a disciplina militar. Vargas Llosa describe no seu libro un colexio de cadetes onde prevalecen a violencia, a humillación e a competencia feroz, ata converter aos marginados en vítimas sometidas, e aos mediocres en dominadores eficaces. Ese retrato, sostén o artigo, non perdeu actualidade: prácticas autoritarias e o culto á forza seguen atopando espazo en sociedades contemporáneas. Para o autor, ambas obras funcionan como advertencias sobre como as institucións poden moldear condutas daniñas.
O texto conecta esas metáforas literarias con sinais contemporáneos: a aceptación pasiva de conflitos globais, a erosión de dereitos sociais en nome do consumismo e a falta de reacción ante decisións que poñen en risco o benestar colectivo. O columnista plantea que, en Europa, están a deixarse de lado conquistas sociais acadadas desde a posguerra ata os principios deste século, e que ese abandono abre a porta a unha maior sumisión ao poder económico e político. A crítica non se limita ao simbólico: esténdese á política e á cultura do traballo precario que obriga a renunciar á dignidade por mera supervivencia. Segundo a peza, ese fenómeno fai que unha parte da sociedade actúe como se obedecera a un amo sen cuestionalo.
Ademais, alúdese ao papel da tecnoloxía e das redes sociais como amplificadoras de comportamentos extremos e performativos. O artigo cita o fenómeno dos chamados «therians», novos que se identifican con animais e reproducen condutas caninas en público e en internet, buscando comunidade e visibilidade. Como exemplo extremo, menciona a un xaponés apodado Toco que invertoi 14.000 dólares nun disfrazo para semellar un Collie, e apunta que a venda de máscaras e accesorios para adoptar aparencias de cuadrúpedes disparouse en liña. Para o autor, estes episodios son síntomas dunha cultura de substitución da identidade humana por imaxes e roles consumibles.
O ensaio vincula ese espectáculo a unha perda de referentes: a admiración pola agresividade, a obsesión polo es
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.