A ensilaxe non agarda a ninguén: cando o millo está listo, o alcalde de Friol volve ao tractor

Hay traballos que non admiten aprazamentos, nin calendario institucional, nin cargo público que valga. A colleita de millo para ensilaxe é un deles: cando a herba acadou o seu punto, hai que entrar a traballar aínda que na axenda figuren unha comisión, unha reunión ou unha visita institucional. É a lección que, unha vez máis, deixou patente o rexedor de Friol, José Ángel Santos, que adicou as súas últimas dúas xornadas a unha tarefa moi afastada da administración local.

Santos, que compaxina a alcaldía do concello lucense coa xestión dunha explotación gandeira de case 350 animais entre vacas e novillas, pasou o martes e o mércores subido a unha máquina agrícola, ensilando o millo que servirá de alimento para o seu gando durante os meses de inverno. «Cando toca ensilar, toca ensilar… e punto!», escribía el mesmo nas súas redes sociais para resumir a súa peculiar semana.

Unha fiestra temporal que non se negocia

Quen non vive do campo pode preguntarse por que un alcalde toma estes días de pausa. A resposta está na natureza mesma da ensilaxe: o millo debe picanse no momento óptimo de maduración, e esa marxe é estreita. Atrasar o labor compromete a calidade do forraxe e, con el, a alimentación da cabana durante medio ano.

O proceso, ademais, non admite improvisación. O material picado debe estenderse de maneira uniforme e compactarse con coidado para eliminar o aire; despois cábrese o conxunto para que a fermentación se produza en ausencia de osíxeno. Só así o forraxe consérvase en bo estado durante meses. Un erro en calquera das fases tradúcese en perdas que un gandeiro non se pode permitir.

Gandaría e cargo público, un dobre relevo habitual na Galicia rural

O caso de Santos non é unha excepción chamativa, senón un reflexo fiel de como funciona boa parte do mundo rural galego. En concellos como Friol, as tarefas agropecuarias forman parte do día a día de numerosos veciños, e non é infrecuente que quen ocupan responsabilidades públicas sigan vinculados de forma directa ás súas explotacións. A compatibilidade entre ambos os planos obriga ás veces a organizarse con imaxinación: a butaca do despacho e a cabina do tráctorenan segundo o que pida cada xornada.

O propio rexedor recoñecía, con humor, que aínda que confía nas persoas que lle axudan na explotación, este labor en particular prefire vivila en primeira persoa. Non é para menos: a ensilaxe é unha das operacións máis determinantes do ano gandeiro, e da súa correcta execución depende que os animais afronten o inverno cunha alimentación adecuada.

O campo, presente incluso na política local

Máis aló da anécdota, a imaxe do alcalde entre milonais di moito da realidade dos concellos do interior de Lugo. A gandaría segue a ser un pilar económico e social nestas comarcas, e os gobernos locais deben entender de primeira man os ritmos, as necesidades e as urxencias do sector. Quen compactou el mesmo un silo coñece, probablemente, mellor que ninguén o que significan para os seus conveciños cuestións como os camiños rurais, o acceso ás parcelas ou a viabilidade das explotacións familiares.

Que un primeiro edil tome un par de días para non descoidar o seu gando non é, no fondo, unha distracción das súas obrigas, senón outra forma de estar en contacto co territorio que goberna. Na Galicia rural, as administracións que mellor funcionan son, con frecuencia, as dirixidas por quen coñecen o oficio do campo por dentro.