A eloxa débil da xustiza: Lugo ve fundir o seu turno de oficio

A xustiza gratuita converteuse nun dos grandes cabalos de batalla do sistema xudicial español. A facilidade de acceso a este servizo público, fundamental para garantir os dereitos dos cidadáns máis vulnerables, permitiu que a demanda se dispare de maneira exponencial. Con todo, este crecente volume de traballo está recaendo sobre unha plantilla cada vez máis reducida e desmotivada. Lugo, como tantas outras demarcacións, asiste con preocupación a como o tecido profesional que sostén esta prestación se desfia progresivamente.

Un servizo público afogado pola inflación

O corazón do problema reside nun profundo desaxuste económico. Durante anos, a avogacía veu denunciando que as tarifas fixadas para o turno de oficio están completamente desfasadas respecto ao custo real da vida. Esta fenda viuse agravada nos últimos tempos por un contexto de alta inflación que encareceu de maneira notoria o mantemento dos despachos profesionais, desde o aluguer dos locais ata o custo das ferramentas de xestión e os subministros básicos.

Fronte a esta coyuntura, os profesionais do dereito enfróntanse a unha encrucillada. Asumir un asunto baixo o paraugas da asistencia xurídica gratuita, que require desprazamentos, tempo de estudo e comparecencia en tribunais, reporta hoxe uns ingresos ínfimos en comparación coa clientela privada. A consecuencia é directa e demoledora: unha hemorraxia de talento que priva o sistema dos recursos humanos necesarios para o seu correcto funcionamento.

A avogacía leva tempo advertindo de que é invíbel soster un piar esencial do Estado de dereito con retribucións que non cobren os custos operativos dos despachos.

O vertixe das cifras autonómicas e nacionais

O goteo constante de baixas en Lugo non é un fenómeno illado, senón o reflexo exacto dunha tendencia preocupante que afecta a toda a xeografía española. A defensa xurídica gratuita está perdendo peso de maneira acelerada. A nivel estatal, os datos son demoledores: a cifra global de profesionais adscritos experimentou un descenso preto do 13 % entre 2019 e 2023, o que supuxo a saída do sistema de máis de oitocentos letrados neste período.

O panorama autonómico segue a mesma estela descendente. O conxunto da comunidade galega presenciou un éxodo significativo desde 2020, perdendo máis dun 14 % dos seus efectivos dedicados a este labor, o que se traduce nunha diminución superior ao medio milleiro de avogados en activo. Paralelamente, nun comportamento case de espello, as peticións cidadás para acceder a este dereito non deixan de medrar, superando amplamente o millón de expedientes anuais a nivel nacional.

Complexidade fronte á falta de incentivos

As dificultades puramente económicas vense agravadas por outros factores de enorme peso que inflúen na decisión dos letrados de dar un paso ao lado. En primeiro lugar, o volume de casos que cada avogado debe xestionar resulta cada vez máis asfixiante. A burocracia crecente e a saturación dos propios xulgados provocan que os expedientes se dilaten no tempo, multiplicando as horas de dedicación que o profesional debe investir sen posibilidade de cobrar adicionais por iso.

Unido a isto, o avance normativo propiciou que a materia xurídica esixa un nivel de preparación altamente técnico. A crecente especialización requirida para abordar con garantías asuntos complexos —desde delitos tecnolóxicos ata regulacións mercantís sofisticadas— obriga os avogados a unha formación continua que resulta economicamente invíbel soster a través das tarifas actuais do servizo gratuito. Paradóxicamente, o cidadán demanda cada vez un asesoramento máis experto, mentres o sistema castiga a quen tentan proporcioná-lo.