O himno galego, a un paso de corrixir os seus erros tras décadas de debate

Pode que o debate máis lonxevo de cantos xerou a simboloxía de Galicia estea a piques de pecharse. Este xoves e venres, o Parlamento autonómico acolle a presentación das conclusións elaboradas por un equipo de investigadores que estudou a fondo os erros que arrastra a letra oficial do himno galego. Unha iniciativa que podería poñer fin a unha polémica tan antiga como o propio símbolo que a orixina.

Xa ninguén lembra cando comezou exactamente a discusión. O certo é que a cuestión atravesou xeracións, saltando dos círculos académicos aos pasillos institucionais cunha persistencia difícil de ignorar. E agora, por fin, parece haber vontade política de resolvela de forma definitiva.

Un erro que vén de lonxe

Cómpre lembrar que as dúbidas sobre o texto non son novas nin xurdir onte. Xa en 1916, nada menos que o propio Eduardo Pondal —o poeta que escribiu a letra orixinal— manifestou os seus reparos sobre a versión que circulaba do poema. Se o autor mesmo cuestionaba o que se cantaba, non parece esaxerado pensar que algo raro había desde o principio. Demasiado tempo pasou sen que se revise a fondo.

A historia do himno remóntase a 1907, cando o músico coruñés Pascual Veiga presentou a obra na Habana tras adaptar o poema de Pondal. Foi a Banda de Música da Policía da capital cubana a encargada de interpretila publicamente por primeira vez. Unha cidade que por entón albergaba unha nutrida e activa comunidade galega, moi envorcada en defender os signos de identidade da terra que deixaran atrás. Aí radica boa parte da explicación: o himno naceu lonxe de Galicia, nun contexto de emigración e naguna, e quizais por iso as versións e as interpretacións se multiplicaron co paso dos anos.

Os expertos chegan ao Parlamento

Difícil entender por que custou tanto. Este xoves e venres, os investigadores encargados de revisar o texto expoñerán as súas conclusións ante o Parlamento de Galicia. A cita é clave porque do que digan eses expertos dependerá, en boa medida, a decisión que adoten os grupos políticos. E a ninguén se lle escapa que non é un asunto menor: trátase dun dos tres símbolos institucionais da comunidade, xunto coa bandeira e o escudo.

Fontes parlamentarias confirman que os principais grupos da cámara están dispostos a escoitar antes de pronunciarse. Tanto o Partido Popular como o PSdeG optaron pola prudencia e agardarán a coñecer o contido do ditame antes de tomar unha posición firme. Unha actitude sensata, aínda que tamén é certo que a prudencia institucional foi a tónica dominante durante demasiadas décadas. O bloque nacionalista, en troques, xa adiantou a súa postura e posiciónase abertamente a favor de corrixir os erros detectados na letra.

A política, á espera da filoloxía

Abonda con mirar o calendario para calibrar a importancia do momento. Non todos os días un parlamento autonómico se reúne para debater sobre filoloxía e poesía. E menos aínda sobre un texto que millóns de persoas cantaron —e cantan— sen reparar en que puidera conter erros. Aí está a clave do asunto: a letra do himno forma parte xa do imaxinario colectivo, e calquera modificación, por pequena que sexa, xera inevitablemente controversia.

Quen cantou algunha vez o himno nun acto institucional, nun 25 de xullo ou nun centro galego en calquera recuncho do mundo, sabe de que falamos. A música de Veiga e as palabras de Pondal forman un conxunto emocionalmente poderoso, arraigado no máis profundo da identidade colectiva. Por iso tocar a letra, aínda que sexa para corrixir, xera tanta resistencia como apoio. Non é un debate técnico; é un debate identitario disfrazado de debate técnico.