Un operario morreu en Ortigueira, esmagado por unha árbores mentres realizaba traballos forestais. Outro nome máis que se suma a unha lista que non para de crecer. A sinistralidade laboral no sector forestal galego é unha epidemia silenciosa: non xera titulares en primeira páxina, non provoca debates parlamentarios, non mobiliza á opinión pública. Pero mata, ano tras ano, a traballadores que saen de casa pola mañá e non volven.
Os datos do Instituto Galego de Seguridade e Saúde Laboral son contundentes. O sector forestal rexistra en Galicia unha taxa de accidentes mortais entre tres e catro veces superior á media industrial. Caídas de altura, esmagamentos por árbores, cortes con motosierra, volcamientos de maquinaria. Cada un destes accidentes ten detrás a mesma combinación letal: traballo a destajo, subcontratas encadeadas, presión de tempos e formación insuficiente.
O modelo económico do sector forestal galego é, en gran medida, responsable desta situación. A propiedade do monte está fragmentada entre miles de pequenos propietarios. As empresas madeireiras operan con márgenes estreitos e compiten por contratos que se adxudican ao menor custo. Esa presión transfírese directamente ao traballador: máis árbores cortadas por día, menos minutos de pausa, menos investimento en equipos de protección. Cando o prezo unitario baixa, o risco aumenta.
A isto súmase a lacra da subcontratación. O traballador que faleceu en Ortigueira probablemente non era empregado directo da empresa propietaria do monte, nin sequera da empresa madeireira principal. A cadea de subcontratas dilúe as responsabilidades ata o punto de que, cando ocorre un accidente, ninguén parece responsable da seguridade de quen estaba no chan coa motosierra. A lei de prevención de riscos laborais establece obrigas claras, pero a súa aplicación no sector forestal segue sendo notoriamente deficiente.
La solución pasa por tres eixos. O primeiro é a Inspección de Traballo. Fállece máis persoal inspector dedicado ao sector forestal, con inspeccións sorpresa nas parcelas de traballo, non nas oficinas. As sancións deben ser disuasorias: unha multa de mil euros por non usar arnés anticaídas non é disuasoria para unha empresa que factura millóns. O segundo eixo é a formación. Galicia necesita un certificado de profesionalidade forestal obrigatorio, con renovación periódica, que garanta que quen manexa unha motosierra ou unha colleitora forestal sabe o que fai e coñece os riscos. O terceiro eixo é a responsabilidade da empresa principal: a lei xa a contempla, pero os tribunais aplícanla con unha timidez que desincentiva a prevención.
Tamén fai falta un debate sobre o modelo forestal. Galicia é unha potencia madeireira —o eucalipto e o piño xeran miles de empregos e millóns de euros—, pero ese éxito económico sostense sobre un modelo que externaliza o custo da seguridade. Págano o traballador co seu corpo. E ás veces, como en Ortigueira, coa súa vida.
O operario que morreu hoxe tiña familia, nome e unha historia. Non é unha estatística. Cada vez que lemos «accidente laboral no sector forestal» e pasamos de páxina, somos cómplices dun sistema que normalizou a morte como custo operativo. Ata que a siniestralidade laboral deixe de ser unha sección de sucesos e pase a ser unha prioridade política, seguiremos escribindo editoriais como este. E seguiremos enterrando traballadores.
Ningún árbore vale unha vida. Ningún prazo xustifica un morto. É hora de que o sector forestal galego aprenda a diferenza entre producir madeira e sacrificar persoas.
