O monte de Quiroga, á mercé do lume: a Ribeira Sacra volve mirar ao ceo

Hai paisaxes que Galicia non pode permitirse perder. A Ribeira Sacra é un deles, e por iso a noticia de que un incendio activo en Quiroga arrasou xa preto de 250 hectáreas trascende o estritamente forestal: afecta a un territorio singular, fráxil e con enorme valor natural e patrimonial. A estimación, facilitada pola Consellería do Medio Rural, non é definitiva; o lume continúa sen control e a cifra podería medrar.

O sinistro declarouse este martes na parroquia de Pacios da Serra, nun punto do monte situado entre os lugares de Campos de Vila e Penas Rubias, preto de Malcatán. Sobre a orixe do lume non constan datos na información dispoñible, unha omisión habitual nas primeiras horas de calquera grande incendio e que, co tempo, adoita rematar na xustiza: en Galicia, a maioría destes lumes responden á acción humana.

Unha tarde que o cambiou todo

As condicións do martes fixeron o resto. O vento intenso rexistrado pola tarde empuxou as lapas con rapidez por un terreo de orografía complicada, onde os accesos difíciles ralentizaron o traballo dos dispositivos de extinción. A combinación —vento, pendente e monte queimábel— é precisamente a que converte un incendio incipiente nun grande incendio, e explica por que a noite transcorreu sen que o persoal actuante lograra dar a situación por estabilizada.

Non é un detalle menor. Traballar de noite nas ladeiras da Ribeira Sacra implica riscos engadidos para os brigadistas e limita o uso de medios aéreos, que só poden operar con luz. As horas nocturnas son, nestes casos, a verdadeira proba do dispositivo: se o lume sobrevive á madrugada, a xornada seguinte plantéase xa en clave de emerxencia maior.

O valor do que arde

Máis aló do reconto de hectáreas, a preocupación que xera este lume na comarca ten nome propio: a Ribeira Sacra, paisaxe de canóns, castros, viñedos en bancais e bosques de ribeira onde cada hectárea queimada é dificilmente recuperábel. A zona combina áreas de monte con explotacións agrarias e patrimonio cultural, de modo que o impacto potencial vai moito máis aló do terreo forestal afectado.

Cantas veces máis teremos que ver arder estas ladeiras antes de que a prevención se converta en política de Estado a escala autonómica? A pregunta vólvese plantexar cada verán, e a resposta segue pendente. Silvar e limpar o monte, xestionar a biomasa e perseguir a quen provocan os lumes son tarefas de todos os días do ano, non só dos que o vento sopra forte.

A evolución, pendente das próximas horas

O incendio continúa activo, e mentres o lume avance a cifra de superficie afectada seguirá sendo unha estimación provisional. A evolución dependerá das condicións meteorolóxicas e da capacidade do dispositivo para actuar nun terreo que non o pon doado. O feito de que ningunha vía de comunicación ou núcleos de poboación figuren como afectados é unha circunstancia positiva que podería confirmarse ou non nas próximas horas.

O que está en xogo, en calquera caso, xa non admite matices: 250 hectáreas de monte da Ribeira Sacra quedaron calcinadas, e mentres as lapas sigan activas o balance só pode ir a peor. A loita contra os incendios en Galicia xógase, unha vez máis, entre o vento, a orografía e a vontade dun territorio que non quere resignarse a que as súas paisaxes máis valiosos rematen convertidos en cinza cada setembro.