Un ano despois do lume: a reconstrución de Valdeorras avanza entre a burocracia e a esperanza

A comarca ourensá afronta o reto de recuperar o seu tecido social e económico tras o incendio que arrasou preto de 31.800 hectáreas

O calendario marca agosto de 2026, pero para moitos habitantes da comarca de Valdeorras o tempo detívose hai xa máis dun ano. O incendio que asolou a zona no verán de 2025 non só deixou unha paisaxe calcinada de case 31.800 hectáreas, senón tamén unha ferida emocional que, segundo quen a padece, aínda supura. Mentres as administracións presentan balances de axudas e os cheques chegan de forma paulatina, a realidade cotiá dos pequenos núcleos rurais revela unha recuperación desigual.

A parroquia que perdeu a súa fisonomía

O caso máis paradigmático segue a ser o de San Vicente de Leira, unha parroquia que o lume converteu nunha paisaxe case lunar. Das aproximadamente 150 construcións que conformaban o seu entramado urbano, arredor de 120 quedaron destruídas ou gravemente danadas. Pasado máis dun ano desde o desastre, a imaxe que ofrecen as súas rúas segue a ser desoladora para quen regresa ou decide quedar.

«O pobo está máis desolado que o día despois do lume», manifesta unha veciña da zona, reflectindo un sentimento compartido por moitos residentes que ven como a lentitude administrativa se converte nun obstáculo adicional. A frase, que circula entre os afectados, resume o paradoxo dun proceso no que, malia os fondos comprometidos, a percepción cidadá dista de ser positiva.

As lapas non só alcanzaron vivendas particulares. O incendio tamén afectou a zonas industriais e ao vertedoiro municipal da localidade, multiplicando os focos de preocupación para as autoridades locais e complicando os labores de recuperación en diferentes frontes.

Un plan de rescate con cifras millonarias

A resposta institucional chegou articulada a través dun plan de rescate impulsado polo Goberno autonómico, que deseñou un paquete de axudas específicas para paliar os danos. O desembolso total anunciado ascendeu a 21,5 millóns de euros, unha cantidade destinada a cubrir múltiples frontes abertas polo desastre.

A maior partida, destinada á reconstrución de vivendas, chegou a cubrir o 100% do custo no caso de primeiras residencias que foron completamente destruídas. Trátase dunha medida excepcional que pretendía dar resposta á emerxencia habitacional xerada polo lume, que deixou a decenas de familias sen un teito baixo o que vivir.

Unha segunda liña de axudas orientouse á recuperación da actividade produtiva, beneficiando a un total de 15 negocios e empresas da zona que viron interrompida a súa actividade. A terceira pata do plan dirixiuse aos concellos, con fondos específicos para reparar infraestruturas públicas e vías danadas polo avance das lapas.

A estas cantidades hai que sumar as subvencións destinadas ao sector agro-gandeiro e forestal, un dos máis afectados nunha comarca de marcada tradición rural. Segundo a información dispoñible, as últimas xustificacións e pagamentos destas axudas espéranse completar antes de finais de ano, un prazo que moitos afectados consideran aínda afastado.

A memoria do lume e as súas consecuencias

O incendio, que comezou na comarca e chegou a traspasar os límites provinciais cara á veciña provincia de León, permaneceu activo durante máis de dúas semanas. Durante ese tempo, os servizos de extinción traballaron sen descanso para controlar unha fronte que cambiou de dirección en varias ocasións, dificultando os labores de contención.

A magnitude do desastre situou a Valdeorras no centro da actualidade informativa durante semanas, pero a cobertura mediática foise diluíndo co paso dos meses. Para os veciños, con todo, a realidade segue presente en cada esquina: entullos que aínda non se retiraron, infraestruturas danad