Ons faille fronte ao Parque Nacional e bloquea tres desembarcos polas súas festas

A mañá do domingo amenceu distinta no embarcadoiro da Illa de Ons. Os tres primeiros barcos de pasaxeiros que chegaron á illa atopáronse cunha columna humana de veciños que, en silencio ou con cantos, impediu o desembarco durante uns minutos. Non foi un acto contra o turismo. Foi un berro contra o que consideran unha retallada de dereitos que xa ten nome: a cancelación da verbena de San Xaquín.

A plataforma veciñal, que se autodenomina ‘marea negra de veciños’, denuncia que a dirección do Parque Nacional das Illas Atlánticas prohibiu a celebración da festa tradicional. Unha cita que, segundo os insulares, se vén celebrando «dende que a illa é illa». A resposta non se fixo esperar: protestas, comunicados e unha mobilización que conseguiu paralizar temporalmente os accesos marítimos á illa en plena tempada alta.

Un conflito que vén de lonxe

Convén lembrar que esta non é unha chispa illada. A ‘marea negra’ leva meses visibilizando as súas queixas contra a xestión do Parque Nacional. O detonante, explican, foi a «expropiación e implantación dunha concesión nas nosas propias casas». Desde entón, os veciños aseguran vivir con limitacións para realizar obras ou reformas nas súas vivendas, mentres que, na súa opinión, a administración permite construír un chalé como punto de información. A comparación doe. E reproducírona nos seus comunicados cunha crueza que non admite matices.

Aí está a clave do malestar. Non é só a verbena. É a sensación de que a illa se lles escapa das mans. De que as decisións se toman desde despachos en terra firme, sen contar con quen mantén viva a comunidade durante todo o ano. A protesta deste domingo, coa columna humana serpenteando o embarcadoiro, foi a imaxe máis visible dun descontento que ferve desde hai tempo.

Unha verbena pequena, un símbolo grande

O que o Parque Nacional tería vetado non é un macrofestival. Os propios veciños encárganse de subliñalo no seu comunicado: «unha verbena pequena con grupo de música pequeniño e que finaliza ás tres da mañá». Nada de grandes infraestruturas, nin de escenarios desmontables durante días. Unha orquestra modesta, unha pista de baile ao aire libre e a tradición dun pobo que se reúne arredor de San Xaquín. Nada máis. E, porén, suficiente para desatar o pulso.

A data marcada en vermello é o sábado 22 de agosto, cando está previsto que comecen as festas ás 22.00 horas. A intención da plataforma é seguir adiante coa cita, malia a negativa oficial. «Levamos celebrando dende que a illa é illa», sosteñen, como quen apela a un dereito histórico que non está escrito en ningún regulamento pero que se sente na memoria colectiva.

A pregunta que flota no aire é se a dirección do Parque Nacional manterá a súa postura ou se a presión veciñal forzará unha rectificación. A ninguén se lle escapa que o pulso ten un compoñente simbólico enorme: se cae a verbena, que será o seguinte? As procesións? As reunións veciñais? O medo a unha illa-museo, sen vida máis alá do horario dos ferris, é o pano de fondo desta batalla.

A protesta como única vía

A acción deste domingo non foi improvisada. A plataforma leva semanas organizándose, difundindo as súas reivindicacións a través de redes sociais e buscando alianzas. A columna humana no embarcadoiro foi o resultado dunha estratexia que busca visibilidade: bloquear, aínda que sexa por uns minutos, o fluxo de turistas que cada mañá desembarcan na illa. Un xesto incómodo, si, pero efectivo para chamar a atención.