Nove anos de prisión solicitados polo naufraxio do Villa de Pitanxo

A traxedia do Villa de Pitanxo: o prezo da neglixencia

A catástrofe do pesqueiro galego en augas de Terranova, que en febreiro de 2022 se cobrou a vida de 21 mariñeiros, deu un paso decisivo cara á rendición de contas. A acusación pública presentou o seu escrito final, no que reclama penas de prisión e inhabilitación profesional para o capitán e os máximos responsables da empresa armadora. O caso, que mantén en vilo á comunidade pesqueira galega, non só busca castigar feitos concretos, senón que expón preguntas de fondo sobre a seguridade na pesca de altura e a responsabilidade de quen xestionan os medios de produción no mar.

Lonxe de se limitar a un proceso penal ordinario, esta causa converteuse nun símbolo da loita pola dignidade dos traballadores do mar. Durante máis dun ano, os familiares das vítimas reclamaron xustiza e transparencia, mentres as investigacións revelaban presuntas irregularidades nas condicións de navegabilidade e nos protocolos de emerxencia do buque. Agora, a solicitude de penas de ata nove anos de cárcere supón un antes e un despois na forma en que se aborda a sinistralidade laboral no sector.

As claves da acusación

Segundo o documento presentado ante o tribunal, acúsase formalmente o patrón da nave e os dous xestores da compañía propietaria de múltiples delitos de homicidio por imprudencia, así como de lesións graves cara ao único supervivente e de vulneración dos dereitos laborais da tripulación. A petición inclúe, ademais, a inhabilitación profesional por un período de trece anos: para o capitán, como patrón de buque; para os armadores, na administración ou dirección de empresas dedicadas á pesca marítima. Trátase dunha medida exemplarizante que pretende cortar de raíz calquera posibilidade de reiteración das supostas malas prácticas.

A responsabilidade civil tamén ocupa un lugar central na acusación. Esíxese que os tres investigados, xunto coa aseguradora do barco, respondan solidariamente polos danos e prexuízos causados. Isto implica que, en caso de condena, as indemnizacións para as familias —que sufriron unha dolorosa espera— poderían cubrir tanto o dano moral como as perdas económicas derivadas da traxedia. O proceso, que se prevé longo e complexo, incluirá un amplo despregue de probas periciais, documentais e testemuñais, aínda que os detalles concretos se coñecerán durante a vista oral.

Máis alá do caso concreto

A relevancia desta acusación non se limita ao ámbito xudicial. A pesca de altura en Galicia estivo marcada historicamente por accidentes graves, e o Villa de Pitanxo puxo o foco na necesidade de reforzar as inspeccións e os controis por parte das administracións. ¿Supervíxanse adecuadamente as condicións de navegabilidade dos buques que faenan en caladoiros afastados? ¿Existen mecanismos eficaces para que os tripulantes poidan denunciar riscos sen medo a represalias? Estas son preguntas que o sector vén expoñendo desde hai anos e que agora, á luz das acusacións, cobran máis urxencia que nunca.

En paralelo, este caso reabriu o debate sobre a lexislación laboral específica para a xente do mar. As particularidades da profesión —longas estancias fóra da casa, xerarquía ríxida a bordo, dificultades para o control sindical— fan que os mariñeiros estean especialmente expostos a situacións de abuso ou neglixencia. A petición de penas tan elevadas para os armadores supón un cambio de paradigma: xa non só se considera responsable ao patrón, senón tamén a quen, desde terra, deciden os recursos, o mantemento e as condicións de traballo.