Paradapiñol, a aldea de Quiroga onde o illamento chega antes que o pan

Na montaña de Quiroga hai aldeas que resisten como poden á España baleirada, pero poucas o fan en condicións tan límites como Paradapiñol. As arremecidas de terra procedentes dos incendios complicaron a vida en toda esta comarca de Lemos, segundo documentou esta semana La Voz de Galicia, aínda que en ningunha aldea se nota tanto como nesta, onde a deterioración da estrada que a conecta coas localidades veciñas chegou a un punto en que ata o reparto diario do pan se viu afectado.

Non é unha metáfora. O titular dixo sen adornos: a Paradapiñol non chega nin o pan. Cando unha vía de acceso se degrada ata o punto de impedir que unha furgoneta de reparto complete a súa ruta habitual, o problema deixa de ser unha incomodidade e convértese nunha cuestión de abastecemento básico. Falamos de veciños que, para comprar unha barra de pan, dependen de que unha estrada de montaña aguante.

Unha estrada apoiada sobre o baleiro

O máis inquietante do caso non é só o mal estado do firme. A vía que comunica todas estas aldeas atravesa tramos nos que os derrubes fixeron desaparecer parte da súa base, de xeito que o asfalto queda sostido, literalmente, sobre un barranco. Unha veciña da zona achegouse ao baleiro para retratar a situación, e a imaxe resume mellor que calquera informe técnico a fragilidade da infraestrutura. Que un vehículo pase por alí cada día ten algo de aposta.

Convén lembrar a orixe do problema. Os incendios forestais deixaron ladeiras espidas na montaña de Quiroga, e con cada choiva importante a terra queimada deslízase cara ás vías. Son as chamadas arremecidas, un fenómeno que este ano lastrou a mobilidade en boa parte da zona alta do concello. Onde antes había vexetación que suxeitaba o chan, agora hai canalizacións naturais polas que a auga leva o terreo costa abaixo.

O efecto dominó nas aldeas da montaña

A ninguén se lle escapa que unha estrada nestas condicións non afecta só a quen vive en Paradapiñol. A vía é o eixe que comunica varios núcleos entre si e co resto do concello, de xeito que a súa deterioración encarece e alonga todos os desprazamentos: ao médico, ao comercio, ás fincas. Nunha zona de poboación envellecida, onde moitos veciños non conducen ou conducen con cautela, cada tramo perigoso equivale a un servizo menos.

O illamento tamén ten unha dimensión económica. A montaña de Quiroga vive da agricultura e da gandaría de montaña, actividades que esixen mover produto e maquinaria por estas estradas. Se o acceso empeora, a rendibilidade empeora con el, e a tentación de abandonar a casa ou a explotación medra. A cifra de abandono nestas aldeas non fai falta buscala: o propio feito de que unha aldea enteira se quede sen reparto de pan cóntaa por si soa.

Un problema coñecido, unha solución pendente

O caso de Paradapiñol non é unha sorpresa repentina. A degradación destas vías leva tempo á vista de veciños e administracións, e cada episodio de choiva intensa engade dano sobre dano. O certo é que reparar unha estrada de montaña cuxa base se afundiu non se resolve cunha raspalliña superficial de asfalto: esixe actuar sobre os taludes, restaurar a vexetación queimada e reconstruír cunetas e contencións. É dicir, diñeiro, planificación e, sobre todo, prioridade política.