Un cento de voitres sobrevoa Porto do Son nun avistamento extraordinario en plena serra da Barbanza

Alá onde a serra de Barbanza se asoma ao Atlántico, a natureza garda cartas que só ensina de cando en vez. O pasado domingo, un grupo de sendeiristas que percorría os montes do concello coruñés de Porto do Son foi testemuña dunha escena que dificilmente se esquece: preto dun cento de voitres concentrados nun mesmo punto da xeografía barbanzá. Un espectáculo que quen o presenciaron non dubidaron en cualificar de verdadeiramente excepcional.

Poucas veces a fauna salvaxe galega regala unha imaxe de semellante magnitude. E menos aínda con testemuñas presenciais de coincidencia casual.

Sendeiristas e preatores: un encontro inesperado

Quen tiveron a fortuna de contemplar a escena pertencen a un club deportivo da comarca, con base en Ribeira, e realizaban ese día unha das súas habituais rutas de montaña polos sendeiros de Porto do Son. A xornada, aparentemente rutineira, transformouse nunha experiencia memorable cando o ceo e os riscos da zona se encheron de voitres. As grandes rapaces preadoras, que na Península Ibérica contan cunha das súas poboacións máis robustas, non adoitan xerar alarma entre quen frecuentan o medio rural galego. Pero velos agrupados en semellante número si rompe o ordinario.

Non é o mesmo toparse cun par de exemplares sobrevoando unha zona gandeira que presenciar como un cento deles se concentra nunha área determinada. A diferenza é abisal.

O voitre, ese gran incomprendido

Convén recordar o papel ecolóxico fundamental que cumpren estas aves. O voitre leonado, a especie máis habitual nos ceos de Galicia, é un consumidor de prea de primeiro nivel. O seu traballo silencioso consiste en limpar o monte de restos de animais mortos, unha función sanitaria que prevén a propagación de enfermidades e que resulta vital para o equilibrio dos ecosistemas rurais. Sen eles, o campo galego tería un problema sanitario de considerable envergadura.

A ninguén se lle escapa que a imaxe do voitre arrastra un lastre cultural difícil de sacudir. A asociación automática coa morte, coa deterioración, co final, converteu estas aves en protagonistas dun rexeitamento inxustificado que pouco ten que ver coa realidade biolóxica. O certo é que se trata dunha especie cuxa presenza indica precisamente o contrario: un ecosistema que funciona, que ten recursos e que mantén os seus ciclos naturais intactos.

A serra de Barbanza, un refuxio para a vida salvaxe

Abonda con mirar a xeografía da península de Barbanza para entender por que a zona atrae a fauna salvaxe. Unha cadea montañosa que corre paralela á costa, con altitudes que superan os seiscentos metros en puntos como o monte Iroite ou a Curotiña, e con ladeiras que caen a pico sobre o mar. Unha orografía escarpada, de difícil acceso humano, onde as rapaces atopan correntes térmicas favorables para o voo e oquedades nos riscos aptas para a cría. O hábitat ideal para grandes aves planadoras.

Demasiado tempo reducindo Barbanza ás súas praias e á súa pesca. A serra, ese lombo verde e granítico que tantos esquecen desde a estrada da costa, garda unha biodiversidade que sorprende ata os máis veteranos do territorio. Dende corredoiras antigas, os montes de Porto do Son, Noia, Lousame ou Ribeira ofrecen refuxio a especies que noutras zonas de Galicia viron reducir drasticamente as súas poboacións.