Vilagarcía: un mural portuario para ocultar un depósito de betume de oito plantas

Vinte e sete metros de alto, trinta de diámetro. O depósito de betume que proxecta a empresa Betumes Galegos SLU no porto de Vilagarcía de Arousa equivalería a un edificio de oito plantas e será, segundo denuncia o Concello, unha das construcións máis impoñentes da localidade. Fronte á polémica, o Instituto de Estudos do Territorio (IET) propuxo este venres unha solución singular: decorar o tanque con motivos portuarios, unha creación artística en pintura ou escultura que mitigue o impacto visual. A Xunta declarouno Proxecto Industrial Estratéxico desde decembro de 2024.

A proposta do IET: arte para disimular o impacto

Aí está a clave do informe de impacto ambiental feito público o 5 de xuño: recoñecer que as instalacións suporán un «cambio» na paisaxe litoral e serán visibles desde varios elementos de interese patrimonial próximos. Por iso, o IET propón que o depósito maior luz unha intervención artística «de calidade e carente de elementos publicitarios comerciais». Non é menor o dato: tamén suxiren cubrir o peche perimetral con plantas rubideiras colgando cara ao exterior, e fixan criterios estritos de cores, iluminación e pavimentos.

Cómpre lembrar que o proxecto se desenvolve en dúas parcelas do porto. Na primeira construiranse tres tanques con capacidade total de 31.000 metros cúbicos, ademais do desmantelamento das instalacións existentes e a instalación de tubaxes para conducir o betume desde o peirao. Estímase un almacenamento anual de 250.000 metros cúbicos, unha cifra que fala por si soa da envergadura loxística.

A segunda parcela recuperará unha instalación xa existente con outros 6.000 metros cúbicos, incluíndo mantemento e reparacións. O promotor defende que todo se sitúa en terreos portuarios «totalmente urbanizados cun uso industrial», pero o Concello non o ve igual.

Alegacións municipais: «Non a calquera prezo»

O Concello de Vilagarcía, gobernado polo PSdeG-PSOE, presentou alegacións formais e non se mordeu a lingua. «Toda persoa sensata entende que instalar un depósito de 27 metros de alto por 30 de ancho a pé da rúa Valle Inclán e a escasos metros dun elemento patrimonial como a Casa dos Terranova non ten xustificación posible», sinalan desde o Concello. A comparación é brutal: dentro dese único tanque cabería enteiro o pazo dos duques de Terranova, situado a poucos metros do parque.

O goberno local insiste en que «sempre defendeu e defenderá o crecemento do porto», pero matiza: «non así nin a calquera prezo». Unha postura que busca equilibrio entre o desenvolvemento industrial e a protección da paisaxe urbana e patrimonial. A Xunta, pola súa banda, considera que o proxecto é «compatible» coa contorna se se aplican as medidas correctoras propostas.

Non parece casualidade que o IET tivese que intervir con propostas artísticas. A declaración como Proxecto Industrial Estratéxico (PIE) axiliza os trámites e dificulta as alegacións municipais, pero o informe ambiental deixa claro que o impacto visual é real e require solucións concretas. A pregunta é se un mural, por bonito que sexa, pode disimular un volume de oito plantas asomando á ría de Arousa.

Cheiros e emisións: as outras batallas ambientais

O informe tamén pon o foco nas emisións á atmosfera, especialmente os cheiros. O promotor presentou un estudo onde identificou os «potenciais focos» e propuxo medidas: control da temperatura do betume, tanques pechados sen respiradoiros abertos permanentemente, e un deseño que minimice a superficie libre do produto quente. Ademais, deberá implantar un programa de mantemento preventivo e reparación inmediata de fugas en válvulas, bridas e conexións.