A palla encarece un 45% e as ganderías galegas pagan a factura

A rendibilidade das explotacións lácteas de Galicia, comunidade que concentra unha parte significativa da produción nacional de leite, depende cada vez máis do que ocorre a centos de quilómetros dos seus establos. Este ano, a colleita de cereal en Castela e León —principal celeiro de España— sufriu un severo revés debido a unha combinación de excesos hídricos invernais e unha vaga de calor estival. O resultado máis inmediato para o campo galego é unha suba do 45 % no prezo da palla de cebada e trigo, recurso imprescindible tanto para a alimentación do gando como para a confección das súas camas.

A vaga de calor reduciu drasticamente a dispoñibilidade de palla, mentres que as chuvias do inverno xeraron expectativas que o verán desfixo.

Unha colleita baixo o signo dos extremos

Os agricultores de Castela e León afrontan estes días o tramo final da recolleita do cereal con rendementos moi por debaixo do previsto. A principios da tempada, as abundantes precipitacións durante o inverno facían prever unha campaña folgada. Con todo, a posterior irrupción dunha vaga de calor en pleno desenvolvemento do gran terminou por reducir drasticamente o volume obtido. A escaseza da colleita principal arrastra consigo un menor subministro de subprodutos como a palla, que tradicionalmente se daba por descontado nas explotacións gandeiras.

Este dobre padrón meteorolóxico non é un capricho puntual. A sucesión de chuvias torrenciais seguidas de secas e incendios estase consolidando como unha tónica recorrente na península ibérica. Cada vez son máis frecuentes os episodios que obrigan a reescribir as previsións e que poñen en evidencia a fraxilidade das cadeas de subministro agroalimentarias cando dependen dunha soa zona produtora.

Un insumo básico que se converte en luxo

Nas granxas de vacún de leite galegas, a palla non é un complemento menor. Serve como cama para os animais, proporcionando illamento e limpeza, e tamén forma parte da ración diaria ao achegar fibra necesaria para unha correcta dixestión. Cando o prezo da palla se dispara, os gandeiros vense obrigados a buscar alternativas —cascarilla de arroz, serraduras ou incluso palla doutras orixes— que raramente igualan en eficiencia económica e técnica.

O incremento do 45 % supón un novo mazazo para unhas explotacións que xa viñan soportando o encarecemento dos pensos, os fertilizantes e a enerxía. En moitos casos, a marxe de beneficio estréitase ata o punto de poñer en risco a viabilidade das pequenas e medianas gandarías, que son maioría no rural galego. A tendencia á concentración do sector, coa desaparición das unidades máis febles, podería verse acelerada se non aparecen solucións a curto prazo.

Dependencia estrutural dunha soa fonte

A pesar de ser a principal comunidade produtora de leite de España, Galicia non xera a palla suficiente para cubrir as súas necesidades. A orografía e o clima atlántico da comunidade non favorecen os grandes cultivos de cereal, polo que o mercado depende en gran medida das importacións desde Castela e León. Esta interdependencia funciona en anos normais, pero convértese nunha vulnerabilidade estratéxica cando falla a colleita na orixe.

A situación actual reabriu o debate sobre a necesidade de diversificar as fontes de subministro e de fomentar cultivos alternativos dentro da propia comunidade. Algunhas cooperativas están a explorar a posibilidade de producir biomasa a partir de restos forestais ou doutros residuos vexetais, aínda que o seu uso xeneralizado para cama e alimentación animal aínda require máis desenvolvemento técnico e loxístico.