Cando un condutor atravesa Conxo ou O Restollal e ve o destello do cinemómetro, rara vez se pregunta quen cobra ademais da Administración. A resposta, no caso de Santiago de Compostela, involucra unha empresa externa que percibe unha porcentaxe do recadado por sancións. Coa posta en marcha de novos radares fixos na cidade, ese fluxo de ingresos privados está chamado a medrar, segundo revelou La Voz de Galicia.
Un sistema que incentiva a multar
O modelo non é exclusivo da capital compostelá: boa parte dos cinemómetros instalados en vías urbanas e autonómicas galegas xestionanse mediante contratos con operadoras privadas que reciben unha parte de cada multa. No caso que ocupa esta información, a comisión ascende ao 20 % dos ingresos por sancións, tal e como avanza o medio galego na súa edición de Santiago.
Esta arquitectura retributiva plantea unha pregunta incómoda: pode un sistema cuxo beneficio privado depende do volume de multas ser plenamente neutral na súa finalidade? A experiencia comparada suxire prudencia. Noutros países europeos documentáronse casos de contratos con incentivos ligados á recadación que acabaron revisados polos tribunais ou polos defensores do pobo, ao entenderse que a seguridade viaria quedaba subordinada ao negocio.
Seguridade viaria e caixa pública: dous obxectivos lexítimos, unha tensión inevitable
Ninguén discute seriamente que os radares salvan vidas. A evidencia internacional é contundente: a velocidade é un factor determinante na gravidade dos accidentes, e os treitos con control automático rexistran reducións notables de sinistralidade. O problema non é o instrumento, senón o deseño do incentivo.
Cando o Estado —ou, neste caso, o Concello de Santiago desde Raxoi— delega a explotación dun radar nunha empresa que cobra por multa interposta, crea unha estrutura onde o operador ten interese económico directo en que haxa máis infraccións, non menos. É a inversión exacta do obxectivo declarado da política de tráfico.
O éxito dun radar debería medirse pola caída da sinistralidade, non polo número de sancións que xera.
O radar da SC-20, o máis activo
Segundo a información de La Voz, o cinemómetro instalado na SC-20 ao seu paso por Conxo —en dirección sur— encabeza o ranking de dispositivos sancionadores da cidade. A activación de novos puntos de control fixos nesa mesma zona e en O Restillal ampliará a capacidade de vixilancia automática do concello.
Para a empresa xestora, cada novo aparello representa, na práctica, unha ampliación da súa carteira de ingresos futuros. Para os cofres municipais, a ecuación tamén é favorable: o 80 % restante do recadado engorda os orzamentos sen necesidade de subir impostos. É un esquema fiscalmente seductor e, precisamente por iso, politicamente difícil de revisar.
Transparencia: a materia pendente
Os defensores deste modelo adoitan sinalar, con razón, que sen a participación privada moitos concellos non poderían costear a tecnoloxía. Pero o contrapeso natural desa colaboración debería ser unha rendición de contas exhaustiva: cantas multas xera cada radar, con que criterio se elixen os puntos, e que avaliación independente existe sobre o seu efecto real na accidentalidade.
Esa información non sempre chega ao cidadán coa claridade desexable. Cómpre lembrar que a Dirección Xeral de Tráfico mantén mapas públicos de radares, pero os datos de recadación por dispositivo e os contratos de explotación adoitan requirir solicitudes de transparencia específicas, cando non acaban en litixio
