Hai problemas que acaban parecendo normais por pura insistencia. Cando un feito se reproduce con suficiente asiduidade, deixa de provocar alarma e comeza a formar parte da paisaxe cotiá. Ese é, precisamente, o punto no que se atopa o barrio ourensán de A Ponte, onde os asaltos a vehículos aparcados deixaron de ser unha anomalía para converterse nunha constante con anos de percorrido ás súas costas.
A voz de alarma mantena acesa a asociación de veciños Ponte Canedo, que vén advertindo dun deterioro sostido da seguridade na zona. Non é unha impresión pasaxeira: o colectivo sitúa o arranque desta espiral hai uns cinco anos e describe unha curva que, lonxe de aplanarse, non deixa de medrar. A semana pasada quedou evidencia á vista de todos: un turismo coa lúa feita anacos, estacionado en plena vía, imaxe que condensa media década dunha mesma historia que se repite case cada semana.
Unha tapa de saneamento e un botín de derriba
O modus operandi revela un grao de improvisación desconcertante. Quen cometen estes feitos botan man do propio mobiliario urbano: arrincan unha tapa de rexistro da rede de sumidoiros e emprégana a xeito de obxecto contundente contra a lúa do vehículo. Despois, un baleirado rápido do interior. E o repartimento do botín debuxa un perfil cando menos inquietante: xunto a diñeiro ou efectos con certo valor, tamén desaparecen mercadorías mínimas, ata o punto de que chegaron a subtraer sinxelas bombillas.
Ese detalle, aparentemente anecdótico, é quizais o máis elocuente de todos. Que alguén asuma o risco dun delito por un obxecto de valor case nulo admite, cando menos, dúas lecturas: unha necesidade apremiante ou unha desinhibición absoluta fronte ás consecuencias. En ámbolos dous escenarios, o diagnóstico para o barrio é igual de grave.
Do coche ao mostrador: o problema ensánchase
E o fenómeno non queda circunscrito aos vehículos. Segundo reflicte o colectivo veciñal, varios comercios do contorno, con especial incidencia na hostalaría, padeceron episodios similares ao longo dos últimos tempos. A extensión do patrón importa, e moito: cando o obxectivo salta do aparcadoiro ao local comercial, o que antes podía parecer un golpe oportunista comeza a asemellarse a un circuito con lóxica propia.
Fiestras rotas, case en sentido literal
A criminoloxía leva décadas advertindo dun efecto perverso: os pequenos desordes visibles, se ninguén os corrixe, funcionan como invitación a desordes maiores. É a célebre teoría das fiestras rotas, formulada por James Q. Wilson e George L. Kelling nos anos oitenta. En A Ponte a metáfora vólvese dolorosamente concreta: cada lúa destrozada que amence na rúa sen resposta á vista actúa como un aviso de que alí ninguén vixía. E ese aviso, co paso do tempo, chama a novas portas.
Cando o delito menor se repite sen freo, deixa de ser menor: convértese no termómetro do que unha cidade está disposta a tolerar.
Facturas que ningún parte policial recolle
O custo real desta sangría lenta supera con moito a lista de obxectos subtraídos. Á reposición de cristais —que as pólizas de seguros adoitan cubrir con franquía, cando non a exclúen expresamente— súmanse as horas perdidas, as dilixencias, os talleres e, sobre todo, un interrogatorio silencioso que se instala nas decisións diarias: onde deixar o coche, que pode quedarse á vista, por que rúa convén moverse de noite. A iso engádese un risco colateral apenas comentado: unha tapa de rexistro arrincada e abandonada sobre o asfalto é tamén unha trampa potencial para peatóns e pneumáticos. A factura, en calquera caso, págaa primeiro quen a sofre.
A pregunta que o barrio lanza cara a fóra
Que resta por facer cando un problema leva lustro sobre a mesa
