Setenta e seis anos de churros: Monforte perde un pequeno símbolo da súa vida cotiá

Cando en xaneiro se apaguen as bombillas da churrería Canabal, a cidade de Monforte non só perderá un negocio: perderá un costume. O que este inverno remata non é simplemente o cesamento de actividade dun establecemento de aperitivos, senón o peche do último capítulo dunha historia familiar que arrancou en 1950 e que acabou fundiéndose co pulso mesmo da urbe lucense.

A decisión tomouna quen foi, durante décadas, o rostro visible do posto: Xosé Lois Soutelo, actual propietario e herdeiro do oficio, que abandona a actividade ao chegar á idade de xubilación. Ninguén discute que é un retiro máis que merecido. Pero o dato que queda no ar tralo anuncio é doutra orde: que cidade queda cando desaparecen os negocios que a acompañaron durante tres cuartas partes dun século?

Dun carriño nos días de feira a unha institución

A orixe da Canabal é tan humilde como reveladora doutra época. Foi fundada por un home alcumado «Canabal», quen desde un posto situado fronte ao antigo cine da Compañía vendía churros nos días de mercado e nas festas. Nada suxería entón que aquela modesta actividade acabase converténdose nunha referencia da cidade, nin que fose trasladada despois ás inmediacións do actual edificio de Correos, e de aí ao contorno do parque onde permaneceu ata hoxe.

O que si explica a lonxevidade do negocio é a fidelidade ao esencial: as receitas dos churros e das patacas fritidas artesás mantivéronse intactas ao longo das décadas, atravesando cambios de costumes, de gustos e de economía. En tempos en que o comercio de proximidade compite contra formatos de todo tipo, persistir 76 anos servindo esencialmente o mesmo non é pouca cousa.

Un negocio aprendido desde a infancia

Soutelo naceu en Monforte en 1958, e o seu vínculo co posto naceu case con el. Con nove anos xa atendía a clientela: sabía contar, cobrar e despachar, e como non chegaba ao mostrador, subíase a unha caixa. Aquela anécdota, que el mesmo lembra con humor, condensa o que foron os negocios familiares da época: o oficio aprendíase por contacto, xeración trala xeración, sen manuais nin plans de negocio.

Acabou herdando o establecemento e manténdoo vivo durante case catro décadas, un período no que a churrería se converteu en punto de encontro habitual para sucesivas xeracións de monfortinos. É difícil atopar a alguén da cidade que non probase os seus churros nalgunha etapa da súa vida.

A fin dunha era no comercio tradicional

O caso da Canabal non é un episodio illado, senón un exemplo máis do relevo que o comercio tradicional galego non sempre consegue resolver. Estes negocios dependen dunha combinación difícil de replicar: un emprazamento consolidado, receitas que se resisten ao cambio e, sobre todo, alguén disposto a facerse cargo do día a día. Cando a xeración que levou o negocio durante anos chega á xubilación sen que a continuidade sexa viable, o peche prodúcese con independencia de que a demanda exista.

En xaneiro, cando a Canabal baixe a persiana definitivamente, pecharase unha etapa de case oito décadas. Quedará a memoria dun posto que soubo sobrevivir a todos os cambios urbanos de Monforte mantendo a súa esencia intacta, e tamén unha lección sobre a fraxilidade do patrimonio vivo das cidades: aquel que non está nos catálogos, pero que botarase de menos desde o primeiro día.