Unha soa mestra e seis alumnos: así é o colexio de Torres, en Vilarmaior

No concello coruñés de Vilarmaior funciona un único colexio público, o CEIP de Torres, e nel estudian apenas seis nenos. Todos están en educación infantil. Unha soa mestra sostén a escola unitaria desde 2020, como recollido este xoves La Voz de Galicia nunha reportaxe sobre o centro con menos alumnos de Galicia.

Seis nenos e unha aula de infantil

Poucas escolas da comunidade traballan cunha plantilla tan reducida. En Torres non hai distintos niveis nin ciclos: a totalidade do alumnado cursa a etapa de infantil, o que converte á responsable da aula na única docente do municipio. Exerce desde o ano 2020 á fronte deste centro situado fronte a unha casita de cor tella que funciona como escola.

Que o colexio vexa caras novas non é habitual. O pasado xoves a visita de xente allea ao centro desatou o entusiasmo dos pequenos, ata o punto de que a propia xornalista o comparou cunha festa de aniversario. Nun lugar onde as paredes adoitan ver moi poucas persoas, calquera novidade convértese en acontecemento.

Aprender a pedir axuda

Traballar soa con seis nenos de curta idade implica improvisar solucións para todo, incluída a seguridade. A mestra explicou que mesmo os alumnos de cinco anos xa saben manexar o botón de alerta do centro, por se a ela lle ocorre algo durante a xornada. É unha desas destrezas que nun colexio grande resultarían anecdóticas e aquí forman parte da rutina da aula.

Vilarmaior é un deses concellos da comarca de Betanzos onde a poboación se foi dispersando por parroquias pequenas, e as cifras de escolarización reflicten esa realidade demográfica. Cando en todo o municipio só hai media ducia de nenos en idade de infantil, a escola unitaria deixa de ser unha rareza estatística para ser, sinxelamente, o único sitio onde esas familias poden escolarizar aos seus fillos sen desprazarse fóra.

A escola rural, entre a normalidade e o interrogante do futuro

Os centros con matrículas de díxito único existen en varias zonas do interior galego, e o seu funcionamento depende de que cada ano nacen suficientes nenos na zona para soster as aulas. En Torres, cos seis alumnos concentrados nunha única etapa, a pregunta de se haberá xeración de relevo non é retórica: é a condición mesma da supervivencia do colexio.

Mentres tanto, a vida do centro segue o seu curso coa naturalidade de quen leva anos adaptándose. A mestra planifica o seu labor para un grupo pequeno, coñece a cada neno ao detalle e convive coa dobre condición de docente e única profesional do centro.

Queda a reflexión de fondo: mentres as cidades debaten sobre ratios de trinta alumnos por aula, en Vilarmaior o debate é outro, moito máis básico. Durante cantos cursos máis poderá abrirse esta escola? A resposta non depende da mestra nin das familias, senón dunha variable que ningunha administración pode decretar: que neste recuncho de Betanzos siga habendo nenos. Mentres os haxa, haberá unha profesional sostiña soa unha aula, un botón de alerta aprendido por nenos de cinco anos e unha escola que, contra todo prognóstico demográfico, segue aberta cada mañá.