Unha lexislación obsoleta para lumes que xa mutaron
A imaxe resulta escalofriante pola súa crúa normalidade: uns novos observan, case con parsimonia, as lapas dun incendio forestal activo na parroquia lucense de San Salvador de Ínsua, no concello de Taboada. Esa fotografía, tomada fai apenas uns días, encapsula á perfección a dramática asimilación colectiva do lume no rural galego. O que noutras xeografías europeas provocaría o pánico ou o estupor máis absoluto, aquí se converteu case nunha paisaxe recorrente da tempada estival. Con todo, detrás desa perigosa costumbre visual late unha urxencia administrativa notable: o afán da Administración autonómica por concluír antes de que finalice o ano en curso unha nova lei de incendios que leva infindables cinco anos de tramitación burocrática.
O escenario é profundamente paradóxico. Mentres o territorio segue ardendo e os habitantes asisten ao fenómeno cunha preocupante dose de estoicismo, a maquinaria institucional mantén nun limbo xurídico unha ferramenta legal concibida precisamente para adaptar a estratexia de defensa do monte ás novas e complexas tipoloxías de sinistros. A pretensión actual das autoridades galegas de acelerar os tempos para lograr a súa aprobación definitiva antes do próximo mes de xaneiro pon de manifesto, de forma palmaria, un atraso máis que considerable en políticas que deberían marcar o ritmo da prevención, e non ir sempre un paso por detrás da emerxencia real.
O pantasma de Larouco e o cambio na perigosidade
O calendario avanza sen pausa cara á data na que se cumprirá un ano completo desde que o termo municipal de Larouco, concretamente na parroquia de Seadur, se converteu no epicentro do que aínda hoxe en día se considera o maior desastre deste tipo rexistrado en toda a historia da Comunidade Autónoma. Aquel devastador episodio, que se iniciou a mediados do mes de agosto do ano pasado, marcou un auténtico punto de inflexión na forma de entender e combater as lapas nesta comunidade atlántica. A agresividade sen precedentes daquel megaincendio puxo de manifesto, de forma brutal e incontestable, que os protocolos, os recursos e o marco normativo vixente quedaran completamente desbordados.
Aquele suceso destapou unha crúa realidade operativa: os patróns tradicionais de comportamento do lume mutaran de xeito substancial. Os modelos de propagación aos que estaban afeitos os dispositivos de extinción xa non servían para facer fronte a estas novas columnas de lume dunha virulencia inusitada. Deste xeito, a futura regulación lexislativa preséntase como unha necesidade urxente e non como un mero trámite de actualización burocrática. O obxectivo primordial deste novo marco normativo pasa, necesariamente, por actualizar toda a estratexia de prevención e resposta para facela efectiva contra estes sinistros de quinta xeración, caracterizados pola súa extrema velocidade e imprevisibilidade.
Monte abandonado e rural en vilo
Mais aló dos despachos da consellería correspondente e do histórico atraso na publicación dos textos legais, subxace un problema estrutural de enorme calado que ningunha lei por si soa poderá resolver a curto prazo. A continua perda de poboación nas zonas do interior, o avellentamento demográfico galopante e o consecuente abandono masivo das actividades tradicionais agroforestais propiciaron un inmenso e continuado proceso de acumulación de biomasa combustible en amplas zonas do territorio. Galicia alberga actualmente unha paisaxe que, tristemente, está abonado para que a contingencia dun pequeno conato de lume derive de xeito case inmediato nunha catástrofe ecolóxica de proporcións incalculables.
A situación que se repite ciclicamente en demarcacións como a de Lugo, onde a poboación se
